ทำไมหลังคาเมทัลชีทถึงลั่น ต้นเหตุจากความร้อนและวิธีลดเสียง

หลังคาเมทัลชีทลั่นเพราะแผ่นเหล็กยืดหดตามอุณหภูมิ แล้วติดขัดกับแรงเสียดทานตรงจุดที่ยึดกับแป พอแรงที่สะสมชนะแรงเสียดทาน แผ่นก็ไถลไปทีเดียวพร้อมเสียงเปาะ แปะ หรือดังเหมือนยิงปืน เสียงชนิดนี้ไม่ทำให้แผ่นและสกรูเสียหาย ตามข้อมูลของ LYSAGHT ผู้ผลิตเหล็กหลังคารายใหญ่ แต่ถ้าบ้านคุณดังจนนอนไม่หลับ มีทางลดได้ และจุดที่ต้องแก้อยู่ที่แรงเสียดทาน ไม่ใช่ที่ตัวแผ่น

ทำไมเมฆบังแดดแล้วเสียงถึงดังกว่าตอนแดดจัด

คนส่วนใหญ่คิดว่าหลังคาร้อนที่สุดตอนบ่ายแล้วจะดังที่สุด จริงๆ เสียงมาจากอัตราการเปลี่ยนอุณหภูมิมากกว่าตัวอุณหภูมิ LYSAGHT ยกตัวอย่างว่า เมฆก้อนเดียวบังหลังคาที่โดนแดดอยู่ ทำให้อุณหภูมิผิวแผ่นลดลงราว 3 องศาเซลเซียสภายใน 30 วินาที และราว 10 องศาภายใน 2 นาที แผ่นหดตัวเร็วขนาดนั้น แรงเสียดทานที่จุดยึดจึงแตกตัวเป็นช่วงๆ ได้ยินเป็นเสียงชุดหนึ่ง

ลมแรงที่พัดผ่านหลังคาร้อนให้ผลแบบเดียวกัน ส่วนช่วงกลางคืน ผู้ผลิตในนิวซีแลนด์ที่รวมกันเป็นสมาคม (NZ Metal Roofing Manufacturers) บันทึกไว้ว่าเสียงเกิดได้ทั้งทันทีที่อุณหภูมิเปลี่ยน และเกิดทีหลังตอนหลังคาค่อยๆ เย็นลง จึงไม่แปลกที่บางบ้านได้ยินเสียงเปาะแปะตอนสองสามทุ่ม ทั้งที่แดดหมดไปแล้ว

ตัวเลข: แผ่นขยับกี่มิลลิเมตร

ตัวอย่างจาก PAC-CLAD ผู้ผลิตแผ่นหลังคาโลหะในสหรัฐ: แผ่นเหล็กยาว 30 ฟุต (ประมาณ 9 เมตร) เมื่ออุณหภูมิแกว่ง 100 องศาฟาเรนไฮต์ (ประมาณ 56 องศาเซลเซียส) จะยืดหดราวหนึ่งในสี่นิ้ว หรือราว 6 มิลลิเมตร ส่วนแผ่นอะลูมิเนียมขยับราว 7/16 นิ้ว (ราว 11 มิลลิเมตร) เพราะอะลูมิเนียมขยายมากกว่าเหล็กเกือบสองเท่า

6 มิลลิเมตรฟังดูน้อย แต่ถ้าแผ่นถูกสกรูหลายสิบตัวตรึงไว้กับแป แต่ละตัวต้องยอมให้แผ่นไถลไปนิดเดียวสลับกัน ถ้าแรงเสียดทานสูง ก็จะสะสมแล้วหลุดทีละจุด ดังเป็นชุด แผ่นยิ่งยาวยิ่งขยับสะสมมาก มาตรฐานของผู้ผลิตนิวซีแลนด์จึงแนะนำให้เลี่ยงความยาวแผ่นเกินจำเป็น

ฟังเสียงแล้วแยกต้นเหตุ

เสียงที่ได้ยินช่วยบอกว่าควรไปดูตรงไหน ผู้ผลิตนิวซีแลนด์แบ่งเสียงความร้อนเป็นสามกลุ่มหลัก ตารางนี้ผูกกลุ่มเหล่านั้นเข้ากับสิ่งที่ช่างควรตรวจ

เสียงที่ได้ยิน	ต้นเหตุที่เป็นไปได้	ตรวจอะไร
ดังเป็นจุดๆ ใกล้ชายคา ปลายแผ่น หรือแนวครอบ	ครอบสันหรือแผ่นเชิงชายเสียดสีกับแผ่นหลัก	ดูว่าครอบยึดแน่นเกินหรือไม่ และมีช่องให้ขยับไหม
เสียงเปาะดังจากกลางลอน เหมือนท้องแผ่นดีดกลับ	ท้องแผ่น (pan) ปล่อยแรงเสียดทานทันที มักเกี่ยวกับแผ่นที่ลอนไม่ตรง เป็นคลื่น หรือโครงโก่ง	ส่องแสงเฉียงดูว่าแผ่นเป็นคลื่นหรือแปไม่ได้ระดับ
เสียงเอี๊ยดหรือกึกใต้หลังคา ไม่แน่ใจตำแหน่ง	แปเลื่อนบนเกลียวสกรู หรือโครงไม้หดตัวจนหลวม	ดูการยึดแปกับโครง และความแน่นของสกรูยึดแป

กลุ่มที่สามของผู้ผลิตนิวซีแลนด์คือ "สาเหตุอื่นๆ" ซึ่งยอมรับตรงๆ ว่าแหล่งเสียงหลังคาจำนวนมากยังระบุแน่ชัดไม่ได้ และมีมหาวิทยาลัยกำลังวิจัยอยู่ ถ้าตารางด้านบนไม่ตรงกับเสียงที่บ้านคุณ นั่นไม่ได้แปลว่าช่างหาไม่เจอ

ทำไมบ้านหนึ่งเงียบ อีกบ้านดังทั้งที่แผ่นเหมือนกัน

คำตอบส่วนใหญ่อยู่ที่แรงเสียดทานและความเร็วที่อุณหภูมิเปลี่ยน

• แปไม้กับแปเหล็ก: LYSAGHT ระบุว่าแปไม้มีสัมประสิทธิ์แรงเสียดทานสูงกว่าแปเหล็ก ซึ่งตรงกับข้อมูลของผู้ผลิตนิวซีแลนด์ที่บันทึกว่ายังไม่เคยพบเสียงความร้อนบนหลังคาที่ยึดกับแปเหล็กหรือโครงเหล็กเลย ถ้าหลังคาบ้านคุณวางบนแปไม้หรือโครงไม้ที่ต่อเติมภายหลัง ตรงนั้นคือจุดที่น่าสงสัยก่อน
• สีแผ่น: แผ่นสีเข้มร้อนกว่าและอุณหภูมิแกว่งแรงกว่า ทั้งสองแหล่งแนะนำสีอ่อนเพื่อลดเสียง
• ท้องรางน้ำ: LYSAGHT เตือนว่าความร้อนมักสะสมอยู่ในท้องรางระหว่างหลังคา จึงควรระวังรายละเอียดตรงนั้น
• ฉนวนและช่องระบายอากาศ: ฉนวนที่ดึงตึงแนบกับใต้แผ่นช่วยซับเสียง และช่องหลังคาที่ระบายอากาศดีลดความต่างอุณหภูมิ
• สกรูขันแน่นเกิน: แผ่นถูกบีบจนขยับตามธรรมชาติไม่ได้ แรงเลยสะสมนานกว่าจะหลุด เสียงจึงดังกว่า

วิธีลดเสียง เรียงจากง่ายไปยาก

ตัวเลือกที่ทำได้ภายหลังติดตั้ง:

1. ผ่อนสกรูที่ขันแน่นเกินจนปะเก็นยางยุบลึก ผู้ผลิตนิวซีแลนด์แนะนำให้ตรวจแล้วคลายตามต้องการ แต่ผ่อนพอให้ปะเก็นกลับมาแนบ อย่าคลายจนน้ำซึมได้
2. ใส่วัสดุแรงเสียดทานต่ำคั่นระหว่างแผ่นกับแป เช่น เทป PVC หรือแถบฟอยล์ลามิเนต (วิธีนี้ทำได้จริงเมื่อเปิดแผ่นออกมา จึงเหมาะตอนซ่อมหลังคาครั้งใหญ่)
3. ดึงฉนวนใต้แผ่นให้ตึงและแนบ LYSAGHT ระบุว่าช่วยซับเสียง
4. เพิ่มการระบายอากาศในช่องหลังคาและเพดาน เพื่อลดความต่างอุณหภูมิ
5. ในเขตร้อน LYSAGHT แนะนำให้ติดฉนวนที่ฝ้าเพดานแทนใต้แผ่น โดยหันด้านฟอยล์ขึ้นหาหลังคา วิธีนี้ลดเสียงได้ด้วย รายละเอียดการวางฉนวนอ่านต่อที่ ฉนวนกันความร้อนหลังคา

ตัวเลือกที่ต้องวางแผนตั้งแต่ก่อนมุง: ใช้แปเหล็กแทนแปไม้ เลือกแผ่นสีอ่อน หรือสีสะท้อนความร้อนตามที่เปรียบเทียบไว้ใน สีกันร้อน ให้ช่างวางระยะแปตามคู่มือรุ่น และสำหรับหลังคาแบบคลิป LYSAGHT ชอบระยะแป 1,500 มิลลิเมตรขึ้นไปสำหรับรุ่นประสิทธิภาพสูง ส่วนบ้านที่ยึดด้วยสกรูทะลุแผ่น ให้บอกช่างว่าอย่าขันจนปะเก็นยุบ ดูภาพรวมการเลือกแผ่นและการยึดที่ หลังคาเมทัลชีท

เมื่อไรเสียงไม่ใช่เรื่องความร้อน

เสียงจากความร้อนมีรูปแบบ คือดังตอนอุณหภูมิเปลี่ยนเร็ว วันเดียวกันสภาพอากาศแบบเดียวกันก็ดังซ้ำ ถ้าเสียงต่างจากนี้ ให้ถือเป็นสัญญาณให้ตรวจ:

• ดังตอนลมแรงหรือฝนตกอย่างเดียว ไม่เกี่ยวกับแดด อาจเป็นสกรูหลวมหรือแผ่นยกตัว
• แผ่นกระดกขึ้นลงเห็นด้วยตาตอนลมแรง
• มีคราบน้ำที่ฝ้าใกล้จุดที่ดัง ให้เทียบกับวิธีไล่จุดรั่วที่ ซ่อมหลังคารั่ว
• เสียงเริ่มดังหลังพายุหรือหลังมีคนขึ้นหลังคา

ผู้ผลิตนิวซีแลนด์ระบุว่าเสียงความร้อนเป็นเรื่องที่พบได้เกือบทุกหลังคาและมักเบา กลายเป็นปัญหาเมื่อดังถี่หรือดังจนรบกวนผู้อยู่อาศัย ถ้าติดตั้งยังอยู่ในระยะรับประกันงานของผู้รับเหมา ให้แจ้งช่างเดิมก่อน พร้อมวิดีโอเสียงและเวลาที่ดัง

จดสามอย่างก่อนเรียกช่าง

ช่างหาต้นเหตุได้เร็วขึ้นมากถ้ามีข้อมูลเหล่านี้: เวลาที่ดัง (ตอนเมฆบังแดด ตอนค่ำ หรือตอนลม) ตำแหน่งที่ได้ยินชัดสุดในบ้าน และวัสดุแปเป็นเหล็กหรือไม้ เสียงตรงกับรูปแบบความร้อนก็เริ่มจากข้อ 1 ถึง 3 ในรายการข้างบน ไม่ตรงก็ให้ช่างเปิดตรวจจุดยึดก่อนตัดสินใจเปลี่ยนแผ่น