พื้นลามิเนต: โครงสร้าง ระดับความทน วิธีเลือกและติดตั้งสำหรับบ้านในไทย

พื้นลามิเนตคือแผ่นปูพื้นที่ใช้ภาพพิมพ์ลายไม้ทับบนแกนไม้บดอัดความหนาแน่นสูง ปูลอยบนพื้นเดิมได้โดยไม่ต้องทุบ ราคาต่ำกว่าไม้จริงหลายเท่า และทนรอยขีดข่วนจากการใช้งานปกติได้ดี จุดอ่อนมีเรื่องเดียวที่ต้องจำ คือน้ำขัง ถ้าห้องแห้งและมีแอร์ ลามิเนตคุ้มมาก ถ้าห้องเปียกบ่อย ผมจะเปลี่ยนไปใช้วัสดุอื่นตั้งแต่แรก

ลามิเนตหนึ่งแผ่นมีอะไรซ้อนกันอยู่

แผ่นลามิเนตมีสี่ชั้นอัดด้วยความร้อนเป็นแผ่นเดียว ชั้นบนสุดเป็นฟิล์มเมลามีนใสที่รับการขีดข่วน ถัดลงมาเป็นกระดาษพิมพ์ลาย ตรงกลางเป็นแกน HDF (High Density Fiberboard) ที่หนาที่สุดและเป็นที่อยู่ของลิ้นล็อก ด้านล่างเป็นชั้นถ่วงหลังที่กันแผ่นโก่งและกันความชื้นจากด้านล่างในระดับหนึ่ง

ผลที่ตามมาจากโครงสร้างนี้มีสองข้อ ข้อแรก ลายที่เห็นเป็นภาพบนกระดาษ ถ้าผิวสึกหรือถูกของมีคมขูดลึกถึงชั้นลาย ซ่อมด้วยการขัดแบบไม้จริงไม่ได้ ต้องเปลี่ยนเป็นแผ่น ส่วนไม้จริงที่ขัดและเคลือบใหม่ได้หลายรอบ อ่านต่อได้ที่ พื้นไม้จริง ข้อสอง แกน HDF ทำจากเส้นใยไม้ จึงพองตัวเมื่อดูดน้ำเหมือนไม้ทั่วไป และพองแล้วไม่ยุบกลับ

อ่านฉลากบนกล่อง: Use Class, AC และความหนา

ข้อมูลจาก Quick-Step อธิบายว่ามาตรฐานยุโรป EN 13329 กำหนดวิธีทดสอบและการจัดระดับลามิเนต โดยใช้ระบบตัวเลขสองหลักตาม EN 685 หลักแรกบอกประเภทพื้นที่ (2 คือบ้าน 3 คือพาณิชย์ 4 คืออุตสาหกรรม) หลักที่สองบอกความหนักของการใช้งาน (1 เบา 2 ปานกลาง 3 หนัก 4 หนักมาก) ผู้ผลิตต้องพิมพ์ระดับนี้บนบรรจุภัณฑ์

Use Class	ความหมาย	ห้องในบ้านที่เหมาะ
21	ใช้ในบ้าน เบา	ห้องนอนแขกที่แทบไม่มีคนเดิน
22	ใช้ในบ้าน ปานกลาง	ห้องนอน ห้องทำงาน
23	ใช้ในบ้าน หนัก	ห้องนั่งเล่น ทางเดิน
31-32	พาณิชย์ เบาถึงปานกลาง	บ้านที่มีเด็กเล็ก สุนัขพันธุ์ใหญ่ หรือเก้าอี้ล้อ
33 ขึ้นไป	พาณิชย์ หนัก	ร้านค้า สำนักงาน

ค่า AC (Abrasion Class) เป็นอีกตัวเลขที่ร้านในไทยชอบพูดถึง เป็นระดับความทนการขัดสีของผิวหน้า ยิ่งเลขสูงผิวยิ่งทน บ้านทั่วไปมักใช้ AC3 ถึง AC4 หลักคือถ้าบ้านมีสัตว์เลี้ยงเล็บแข็งหรือห้องที่ลากเก้าอี้บ่อย ให้ขยับขึ้นหนึ่งระดับจากที่ร้านเสนอ ส่วนต่างราคามักไม่มาก แต่ผิวที่ทนกว่าจะไม่ด้านเป็นทางเดินภายในสองสามปี

ความหนาในตลาดอยู่ราว 7-12 มม. แผ่นหนาให้เสียงเดินทึบและรู้สึกแน่นกว่า แต่ไม่ได้ชดเชยพื้นที่ไม่เรียบ พื้นที่เป็นแอ่งต้องแก้ที่พื้นก่อนเสมอ แผ่นยาวและกว้างจะดูเหมือนไม้จริงมากขึ้น แต่ต้องการพื้นเรียบกว่าแผ่นสั้น

ความชื้นในบ้านไทยทำอะไรกับลามิเนต

ไม้และวัสดุจากเส้นใยไม้ดูดและคายความชื้นตามอากาศรอบตัวตลอดเวลา คู่มือ Wood Handbook ของห้องปฏิบัติการผลิตภัณฑ์ไม้ USDA อธิบายว่าการคุมความชื้นในเนื้อไม้ให้อยู่ในช่วงที่เหมาะคือสิ่งที่กันการพองและหดหลังใช้งาน แกน HDF ก็เป็นไปตามหลักเดียวกัน ในบ้านไทยที่ความชื้นอากาศหน้าฝนสูง ห้องที่ปิดทิ้งไว้โดยไม่เปิดแอร์จะทำให้แผ่นขยายตัว ถ้าไม่มีช่องให้ขยาย แผ่นจะดันกันจนโก่งเป็นสันกลางห้อง

สภาพห้อง	ความเสี่ยง	สิ่งที่ต้องทำ
ห้องแอร์ เปิดใช้ทุกวัน	ต่ำ	ปูตามคู่มือปกติ
ห้องไม่มีแอร์ แต่อากาศถ่ายเท	ปานกลาง	เว้นช่องขยายเต็มตามคู่มือ อย่าลดเพราะอยากให้บัวแคบ
ห้องปิดทิ้งไว้นาน ชั้นล่างติดดิน	สูง	วัดความชื้นพื้นปูนก่อน ใช้ฟิล์มกันชื้นเต็มพื้น
ห้องที่มีน้ำเข้าจากประตูตอนฝนสาด	สูงมาก	ใช้กระเบื้องหรือ SPC ช่วงหน้าประตูแล้วต่อด้วยโปรไฟล์
ห้องน้ำ ครัวเปียก ระเบียง	ห้ามใช้	เลือกวัสดุอื่น

พื้นปูนชั้นล่างคือจุดที่พลาดบ่อย พื้นที่เทใหม่ยังคายน้ำอยู่หลายสัปดาห์ และพื้นเก่าที่ไม่มีชั้นกันชื้นใต้พื้นจะดูดความชื้นจากดินขึ้นมา วิธีตรวจเบื้องต้นคือวางแผ่นพลาสติกใสขนาดราว 50 x 50 ซม. ปิดเทปรอบขอบทิ้งไว้ 24-48 ชั่วโมง ถ้าใต้พลาสติกมีหยดน้ำหรือพื้นเปลี่ยนเป็นสีเข้ม แปลว่ายังชื้นเกินจะปูลามิเนต

ลามิเนตเทียบกับไวนิล SPC และไม้จริง

เกณฑ์	ลามิเนต	ไวนิล / SPC	ไม้จริง
ทนน้ำขัง	ไม่ทน แกนบวม	ทนน้ำที่ผิวและแกนได้ดีกว่ามาก	ไม่ทน โก่งตัว
ทนรอยขีดข่วน	ดีจากผิวเมลามีน	ปานกลาง ขึ้นกับชั้นผิว	ต่ำถึงปานกลาง แต่ขัดใหม่ได้
ความรู้สึกเวลาเดิน	แข็ง เสียงก้องถ้าแผ่นรองไม่ดี	นุ่มและเงียบกว่า	อุ่นและแน่น
ซ่อมผิว	เปลี่ยนแผ่น	เปลี่ยนแผ่น	ขัดและเคลือบใหม่ได้
ห้องที่เหมาะ	ห้องแห้ง มีแอร์	ห้องที่มีความชื้นหรือน้ำหกบ่อย	ห้องที่อยากให้อยู่นานหลายสิบปี

ถ้าต้องการลายไม้ในห้องที่ชื้นกว่า ลองดูรายละเอียดของ พื้น SPC ส่วนการตัดสินใจระหว่างลามิเนตกับไม้จริงแบบลงลึกเรื่องอายุใช้งานและการซ่อม อยู่ใน ลามิเนตกับไม้จริงต่างกันอย่างไร

แผ่นรองและฟิล์มกันชื้น ส่วนที่ไม่ควรประหยัด

แผ่นรองทำงานสามอย่าง คือกันความชื้นจากพื้นปูน ลดเสียงเดิน และรองรับความไม่เรียบเล็กน้อยของพื้นเดิม

ชนิดแผ่นรอง	ข้อดี	เมื่อไรไม่ควรใช้
โฟม PE บาง 2-3 มม.	ราคาถูก ปูง่าย	พื้นปูนชั้นล่าง หรือคอนโดที่กังวลเรื่องเสียงห้องล่าง
โฟมพร้อมฟิล์มกันชื้นในตัว	ปูชั้นเดียวจบบนพื้นปูน	ถ้าต่อแนวไม่ซ้อนและไม่ปิดเทป ฟิล์มจะไร้ประโยชน์
แผ่นยางหรือคอร์กอัด	ลดเสียงกระแทกได้ดีกว่า	แผ่นที่มีแผ่นรองติดมาแล้ว เพราะจะยวบจนลิ้นล็อกหัก

ถ้าใช้ฟิล์ม PE แยกจากแผ่นรอง ให้ซ้อนแนวต่อกันประมาณ 20 ซม. ปิดด้วยเทป และพับขึ้นผนังเล็กน้อยก่อนตัดหลังติดบัว ลามิเนตบางรุ่นมีแผ่นรองติดหลังมาแล้ว คู่มือส่วนใหญ่ห้ามปูแผ่นรองโฟมซ้อนอีกชั้น เพราะพื้นจะยุบตัวมากเกินไปตอนเหยียบที่รอยต่อ

ขั้นตอนปูแบบลอยตัวและจุดที่ช่างชอบข้าม

1. วางกล่องแผ่นในห้องที่จะปูโดยยังไม่แกะ ทิ้งไว้ตามเวลาที่คู่มือกำหนด ส่วนใหญ่อย่างน้อย 48 ชั่วโมง ถ้าห้องจะใช้แอร์ ให้เปิดแอร์ตามปกติระหว่างพักแผ่น
2. ตรวจพื้นเดิม เคาะหากระเบื้องที่เป็นโพรงแล้วแก้ก่อน วิธีเคาะและซ่อมอยู่ใน ซ่อมกระเบื้องร่อน วัดความเรียบด้วยไม้บรรทัดยาวหรือเอ็นขึง จุดที่เป็นแอ่งให้ปรับด้วยปูนปรับระดับ
3. ปูฟิล์มกันชื้นและแผ่นรอง ต่อแบบชนกันหรือซ้อนตามชนิด
4. วางแถวแรกโดยหันด้านลิ้นเข้าผนัง ใส่ตัวเว้นช่องรอบผนังตามระยะในคู่มือ ส่วนใหญ่ราว 8-10 มม.
5. สลับรอยต่อหัวแผ่นของแต่ละแถวให้ห่างกันอย่างน้อยประมาณ 30 ซม. รอยต่อที่เรียงตรงกันทำให้พื้นอ่อนและดูไม่เป็นธรรมชาติ
6. ตัดขาวงกบประตูให้แผ่นลอดเข้าไปใต้วงกบ แทนการตัดแผ่นอ้อมวงกบแล้วอุดซิลิโคน
7. เว้นช่องรอบท่อและเสา ใช้ฝาครอบท่อปิด
8. ติดบัวเชิงผนังยึดกับผนังเท่านั้น ห้ามยิงตะปูลงแผ่นพื้น
9. ห้องที่ปูต่อเนื่องยาวเกินที่คู่มือกำหนด หรือต่อผ่านช่องประตูไปอีกห้อง ให้แบ่งช่วงด้วยโปรไฟล์ที่ธรณีประตู

ฟอร์มัลดีไฮด์และกลิ่นแผ่นใหม่

แกน HDF ผลิตด้วยกาวเรซิน แผ่นใหม่บางรุ่นจึงมีกลิ่นในช่วงแรก สำนักงานปกป้องสิ่งแวดล้อมสหรัฐ (EPA) มีมาตรฐานการปล่อยฟอร์มัลดีไฮด์ของผลิตภัณฑ์ไม้ประกอบ ครอบคลุมไม้อัด MDF ปาร์ติเคิลบอร์ด และสินค้าที่มีวัสดุเหล่านี้ สินค้าที่ผ่านต้องติดฉลาก TSCA Title VI ส่วนลามิเนตจากยุโรปมักแสดงระดับ E1 หรือต่ำกว่า เวลาเลือก ให้ถามร้านว่ามีเอกสารรับรองการปล่อยฟอร์มัลดีไฮด์ของรุ่นนั้นหรือไม่ แทนการดมกลิ่นในร้าน หลังปูเสร็จ เปิดหน้าต่างระบายอากาศสักสองสามวันก่อนเข้าอยู่ โดยเฉพาะห้องนอนเด็ก

ดูแลรายวันและซ่อมแผ่นที่เสีย

ถูพื้นด้วยไม้ถูที่บิดหมาดจนแทบแห้ง ห้ามใช้ไม้ถูไอน้ำ เพราะไอร้อนดันความชื้นเข้ารอยต่อโดยตรง ติดแผ่นสักหลาดใต้ขาเก้าอี้และโต๊ะ วางพรมเช็ดเท้าทั้งด้านนอกและด้านในประตู ทรายที่ติดรองเท้าคือตัวขัดผิวที่ทำให้ทางเดินด้านเร็วที่สุด

แผ่นที่บวมจากน้ำหรือบิ่นจากของตกเปลี่ยนได้ทีละแผ่น ถ้าแผ่นนั้นอยู่ใกล้ผนัง ช่างจะถอดบัวแล้วถอดแผ่นย้อนออกมาจนถึงแผ่นที่เสีย ถ้าอยู่กลางห้อง ต้องตัดแผ่นเดิมออกแล้วใส่แผ่นใหม่โดยเฉือนลิ้นบางส่วนและใช้กาวช่วย เพราะเหตุนี้ ผมแนะนำให้ซื้อเผื่อไว้ 2-3 แผ่นจากล็อตเดียวกันเก็บไว้ในบ้าน ล็อตใหม่ในอีกสองปีมักสีเพี้ยนไปจากเดิม

ก่อนสั่งลามิเนต ถามร้านและช่างสิ่งนี้

1. รุ่นนี้ Use Class และ AC เท่าไร ขอดูบนกล่องหรือเอกสารของผู้ผลิต
2. รับประกันกี่ปี ครอบคลุมน้ำหกที่รอยต่อหรือไม่ และยกเว้นอะไรบ้าง
3. ต้องใช้แผ่นรองแบบไหน รุ่นนี้มีแผ่นรองติดหลังแล้วหรือเปล่า
4. ช่องขยายรอบผนังกี่มิลลิเมตร และห้องยาวเท่าไรต้องตัดแบ่งด้วยโปรไฟล์
5. ราคาต่อตารางเมตรรวมแผ่นรอง บัว โปรไฟล์ และค่าตัดขาวงกบแล้วหรือยัง การแยกราคาแต่ละรายการดูได้ที่ ราคาปูพื้นลามิเนต
6. ถ้าพื้นเดิมไม่เรียบ ใครเป็นคนปรับระดับ คิดเงินเพิ่มอย่างไร

ถ้าคำตอบข้อ 2 บอกว่าไม่รับประกันน้ำเลยและห้องของคุณอยู่ชั้นล่างติดสวน ให้เปลี่ยนไปดูวัสดุที่ทนน้ำกว่าก่อนจ่ายมัดจำ