ประตูรั้วบ้าน เลือกบานเปิด บานเลื่อน หรือบานเฟี้ยม ให้เข้ากับหน้าบ้าน

ประตูรั้วบ้านที่ใช้งานดีต้องเปิดปิดได้คล่องในพื้นที่หน้าบ้านที่มีจริง ไม่ติดรถ ไม่ติดทางลาด และไม่ฝืดเมื่อผ่านไปหลายปี ชนิดบานจึงต้องเลือกจากความกว้างหน้าบ้านและพื้นที่ด้านข้างก่อน แล้วค่อยเลือกวัสดุกับลวดลาย ถ้าจะติดมอเตอร์ เรื่องความปลอดภัยต้องคิดตั้งแต่ตอนออกแบบบาน ไม่ใช่ตอนติดตั้งเสร็จแล้ว

วัดหน้าบ้านก่อนเลือกแบบ

ก่อนดูรูปประตูสวยๆ ให้วัดสี่ค่านี้ที่หน้าบ้านจริง

1. ความกว้างช่องเปิดที่ต้องการ วัดจากรถที่ใหญ่ที่สุดที่บ้านมี บวกระยะเผื่อเลี้ยวเข้าจากถนน ถนนซอยแคบต้องการช่องเปิดกว้างกว่าถนนกว้าง เพราะรถต้องหักเลี้ยวมากกว่า
2. ความยาวรั้วด้านข้างช่องเปิด ถ้าจะใช้บานเลื่อน ต้องมีรั้วตรงยาวอย่างน้อยเท่าความกว้างช่องเปิดให้บานเลื่อนไปเก็บ
3. ระยะจากแนวประตูถึงรถที่จอดด้านใน ถ้าจะใช้บานเปิด ต้องมีพื้นที่ให้บานกวาดเปิดเข้าด้านในโดยไม่ชนรถ
4. ระดับพื้นหน้าบ้าน พื้นที่ลาดขึ้นจากถนนหรือมีทางลาดขึ้นโรงจอดรถ จะทำให้บานเปิดขูดพื้นและบานเลื่อนมีรางที่ไม่ได้ระดับ

สี่ค่านี้ตัดตัวเลือกออกไปได้เกือบครึ่งก่อนจะเริ่มคุยเรื่องหน้าตา

เทียบชนิดบานประตูรั้ว

ชนิดบาน	พื้นที่ที่ต้องใช้	จุดเด่น	ข้อจำกัด
บานเปิดคู่	วงเปิดด้านในเท่าความกว้างแต่ละบาน	กลไกง่าย ซ่อมง่าย ไม่มีราง	ต้องมีพื้นที่ด้านในว่าง พื้นต้องเรียบ ลมแรงตีบานได้
บานเลื่อนมีรางพื้น	รั้วตรงด้านข้างยาวเท่าช่องเปิด	ไม่กินพื้นที่ด้านใน ใช้กับบานใหญ่ได้	รางพื้นมีเศษหินและน้ำขัง ต้องทำความสะอาด
บานเลื่อนแขวนลอย ไม่มีรางพื้น	รั้วตรงด้านข้างยาวกว่าช่องเปิด เพราะต้องมีส่วนถ่วง	พื้นเรียบ ไม่มีรางให้สะดุด	โครงต้องแข็งแรงมาก ราคาสูง
บานเฟี้ยมพับ	พื้นที่พับเก็บด้านข้างเพียงส่วนหนึ่ง	เหมาะกับหน้าบ้านที่ด้านข้างสั้น	บานพับหลายจุด สึกเร็วถ้าใช้หนัก
บานเลื่อนรวมบานเปิดคนเดิน	เพิ่มประตูเล็กสำหรับคน	ไม่ต้องเปิดบานใหญ่ทุกครั้งที่เดินเข้าออก	เพิ่มค่าใช้จ่ายและจุดล็อก

บ้านในเมืองที่หน้าแคบ บานเลื่อนมีรางพื้นมักเป็นตัวเลือกที่คุ้มที่สุด ส่วนบ้านที่หน้ากว้างและด้านในมีลานโล่ง บานเปิดคู่ใช้ได้ดีและดูแลง่ายกว่า ถ้าด้านข้างสั้นจนบานเลื่อนไม่มีที่เก็บ บานเฟี้ยมคือทางออก

บานเลื่อน รายละเอียดที่ทำให้ใช้ได้นาน

บานเลื่อนมีรางพื้นเป็นชนิดที่นิยมที่สุดในบ้านเรา และเป็นชนิดที่มีจุดเสี่ยงให้ดูแลมากที่สุดเช่นกัน ปัญหาเกือบทั้งหมดมาจากรางพื้น

รางที่วางบนพื้นคอนกรีตโดยไม่ได้ระดับ บานจะไหลไปทางใดทางหนึ่งเองหรือฝืดตรงกลาง รางที่ฝังเสมอพื้นแต่ไม่มีทางระบายน้ำ น้ำฝนจะขังในร่องและพาทรายมาสะสมจนล้อติด รางที่อยู่ตรงทางเข้ารถจะถูกล้อรถเหยียบทุกวันจนบิด

สิ่งที่ควรกำหนดตอนสั่งทำ คือรางต้องวางบนคานคอนกรีตที่มีฐานรากรองรับตลอดแนวเปิดและแนวเก็บบาน ร่องรางต้องมีรูระบายน้ำเป็นระยะ ล้อควรเป็นล้อที่ร่องตรงกับรูปทรงราง และมีตัวประคองด้านบนหรือลูกล้อประคองที่เสาเพื่อไม่ให้บานล้มเมื่อลมแรง

บานเลื่อนแขวนลอยแก้ปัญหารางพื้นได้ทั้งหมด เพราะบานยื่นลอยจากชุดลูกล้อที่ติดบนฐานด้านเก็บบาน แต่ต้องมีส่วนถ่วงยื่นเลยช่องเปิดอีกช่วงหนึ่ง และโครงบานต้องแข็งมากไม่ให้ปลายบานตก ถ้าหน้าบ้านมีรั้วด้านข้างยาวพอ และงบถึง ระบบนี้ใช้สบายที่สุด

บานเปิด เรื่องที่ต้องเผื่อ

บานเปิดดูเรียบง่าย แต่มีเงื่อนไขของมัน ข้อแรกคือพื้นในวงเปิดต้องเรียบหรือลาดลงจากประตู ถ้าพื้นลาดขึ้น ปลายบานจะขูดพื้นตั้งแต่เปิดไม่ถึงครึ่ง ข้อสองคือเสาที่แขวนบานต้องแข็งแรงพอ บานเหล็กกว้างสองเมตรมีน้ำหนักมาก แรงงัดที่บานพับบนสุดจะดึงเสาให้เอียงตามเวลา เสาจึงต้องมีฐานรากของตัวเองที่ดี ข้อสามคือต้องมีตัวกันบานและตัวล็อกเปิดค้าง ไม่อย่างนั้นลมจะตีบานกลับใส่รถหรือคน

บานเปิดควรเปิดเข้าด้านในที่ดินของเรา บานที่เปิดออกจะกวาดล้ำออกไปบนทางเท้าหรือถนน เกะกะคนเดินและรถ และเสี่ยงชนคนที่เดินผ่าน

วัสดุบานประตู

วัสดุ	จุดเด่น	สิ่งที่ต้องดูแล
เหล็กกล่องทาสี	ราคาประหยัด ทำได้ทุกลาย ช่างหาง่าย	กันสนิมทั้งผิวนอกและด้านในกล่อง ทาสีใหม่เป็นรอบ
เหล็กดัดหรือเหล็กหล่อ	ลวดลายคลาสสิก แข็งแรง	หนัก ต้องมีเสาและลูกล้อที่รับน้ำหนักได้
อลูมิเนียม	เบา ไม่เป็นสนิมแดง มอเตอร์ทำงานเบา	ราคาสูงกว่า บานบางรุ่นบุบง่ายถ้าถูกชน
สแตนเลส	ทนและดูทันสมัย	ราคาสูง ต้องเลือกเกรดให้เหมาะกับบ้านริมทะเล
โครงเหล็กกรุไม้เทียมหรือระแนง	หน้าตาอบอุ่น ปิดทึบได้	น้ำหนักเพิ่ม และโครงด้านในยังต้องกันสนิม

ประตูเหล็กที่เป็นสนิมเร็วที่สุดคือประตูที่ทาสีเฉพาะผิวนอก ปลายเหล็กกล่องที่เปิดทิ้งไว้ให้น้ำเข้าไปค้างด้านใน และรอยเชื่อมที่เจียแล้วไม่ทารองพื้นซ้ำ ควรสั่งให้ปิดปลายเหล็กกล่องทุกจุด และทารองพื้นกันสนิมก่อนทาสีทับหน้า วิธีเลือกสีกันสนิมให้ทน อ่านต่อได้ที่สีกันสนิม

ประตูรั้วมอเตอร์ ความปลอดภัยต้องมาก่อน

ประตูรั้วที่ใช้มอเตอร์เปิดปิดสะดวกมาก แต่ประตูเหล็กหนักหลายร้อยกิโลกรัมที่เคลื่อนที่เองเป็นเครื่องจักรที่หนีบคนได้ คณะกรรมการความปลอดภัยสินค้าผู้บริโภคของสหรัฐหรือ CPSC เผยแพร่ข้อมูลเรื่องมาตรฐานความปลอดภัยของประตูอัตโนมัติ ซึ่งเกิดขึ้นหลังมีเด็กเสียชีวิตจากการถูกประตูหนีบ หลักสำคัญที่ใช้ได้กับบ้านเราด้วย มีดังนี้

• ระบบต้องมีการป้องกันการหนีบสองชั้น คือมอเตอร์หยุดและถอยกลับเมื่อบานชนสิ่งกีดขวาง ร่วมกับอุปกรณ์เสริม เช่น ขอบยางตรวจจับแรงกดหรือเซนเซอร์ลำแสง
• ช่องในตัวบานและระหว่างบานกับเสาที่กว้างเกิน 2.25 นิ้ว หรือราว 5.7 เซนติเมตร ควรปิด เพื่อไม่ให้แขนหรือมือเด็กสอดเข้าไปได้
• ปุ่มหรือสวิตช์ควบคุมต้องอยู่ห่างจากบาน และอยู่ในตำแหน่งที่คนกดมองเห็นบานทั้งบานขณะเคลื่อนที่
• จุดหนีบต้องถูกกำจัด และลูกล้อที่โผล่ต้องมีฝาครอบ
• ติดป้ายเตือนทั้งสองด้านของประตู

นอกจากข้อเหล่านี้ ผมแนะนำให้ทุกบ้านที่มีเด็กเล็กสอนเด็กว่าประตูรั้วไม่ใช่ที่เล่นหรือโหน และเก็บรีโมตไว้ไกลมือเด็ก ส่วนมอเตอร์ควรมีระบบคลายเฟืองให้เปิดด้วยมือได้ตอนไฟดับ และช่างต้องสาธิตวิธีคลายให้เจ้าของบ้านดูวันส่งงาน

ดูแลประตูรั้วให้ลื่นตลอดปี

ประตูรั้วเป็นสิ่งที่ถูกใช้งานทุกวันแต่แทบไม่มีใครดูแลจนกว่ามันจะฝืด การดูแลที่ผมแนะนำใช้เวลาไม่ถึงชั่วโมงต่อครั้ง

ทุกเดือน กวาดเศษหิน ทราย และใบไม้ออกจากรางพื้นของบานเลื่อน และดูว่ารูระบายน้ำในรางไม่อุด ทุกสามถึงหกเดือน หยอดน้ำมันหรือจาระบีที่ลูกล้อ บานพับ และกลอนตามชนิดที่ผู้ผลิตแนะนำ เช็ดส่วนเกินออกเพื่อไม่ให้ฝุ่นเกาะ ทุกปี ตรวจสีบนบานและเสา โดยเฉพาะขอบล่างและรอยเชื่อม ถ้าเริ่มมีจุดสนิม ให้ขัดและทาซ่อมทันทีก่อนลามออก

ประตูมอเตอร์ต้องเพิ่มการทดสอบระบบหยุดและถอยกลับเป็นประจำ ใช้กล่องกระดาษวางขวางทางบาน ถ้าบานชนแล้วไม่ถอยกลับ ให้หยุดใช้มอเตอร์และเรียกช่าง เซนเซอร์ลำแสงต้องเช็ดเลนส์ให้สะอาด เพราะฝุ่นและใยแมงมุมทำให้ระบบตรวจจับผิดพลาด

สัญญาณว่าประตูเริ่มมีปัญหาเชิงโครงสร้าง คือบานเปิดที่ปลายตกจนต้องยกตอนปิด หรือบานเลื่อนที่ส่ายมากขึ้นเรื่อยๆ อาการแรกมักมาจากเสาที่เริ่มเอียงหรือบานพับที่สึก อาการหลังมักมาจากลูกล้อหรือรางที่บิด ทั้งสองอาการแก้ได้ไม่ยากถ้าแก้เร็ว

เรื่องกฎหมายที่เกี่ยวกับประตูรั้ว

พ.ร.บ.ควบคุมอาคาร พ.ศ. 2522 นับรั้ว กำแพง หรือประตูที่สร้างติดต่อหรือใกล้เคียงกับที่สาธารณะเป็นอาคาร ประตูรั้วหน้าบ้านที่ติดถนนจึงอยู่ในขอบเขตของกฎหมายนี้เหมือนตัวรั้ว

บ้านหัวมุมมีข้อที่ต้องรู้เพิ่ม กฎกระทรวงฉบับที่ 55 ข้อ 5 กำหนดว่าที่ดินที่อยู่ตรงมุมถนนสาธารณะกว้างตั้งแต่ 3 เมตรขึ้นไปและถนนทำมุมกันน้อยกว่า 135 องศา รั้วหรือกำแพงตรงมุมต้องปาดมุมให้มีระยะไม่น้อยกว่า 4 เมตร เพื่อให้คนขับรถมองเห็นกัน ตำแหน่งประตูรั้วจึงไม่ควรอยู่ตรงแนวมุมที่ต้องปาด เรื่องความสูงรั้วริมถนนและข้อกฎหมายอื่นของตัวรั้ว อยู่ในแบบรั้วบ้าน

งบประมาณและการตรวจรับ

ราคาประตูรั้วขึ้นกับความกว้าง ชนิดบาน วัสดุ และมอเตอร์ ถ้ากำลังตั้งงบรั้วทั้งหลังพร้อมประตู ผมรวมวิธีถอดราคารั้วต่อเมตรไว้ในรั้วบ้านราคาเท่าไหร่

วันตรวจรับประตู ให้เปิดปิดหลายรอบด้วยมือและด้วยมอเตอร์ บานต้องเคลื่อนที่ลื่นไม่มีจุดฝืด ไม่ส่ายเมื่อเปิดสุด บานเลื่อนต้องไม่ไหลเองเมื่อปล่อยมือ บานเปิดต้องไม่ขูดพื้น ล็อกต้องลงตรงช่อง ทดสอบระบบหยุดและถอยกลับด้วยการวางกล่องกระดาษขวางทางบาน และขอใบรับประกันมอเตอร์กับวิธีคลายเฟืองเปิดด้วยมือเป็นลายลักษณ์อักษร ถ้าประตูหน้าบ้านก็กำลังเปลี่ยนพร้อมกัน ลองดูแนวทางที่ประตูหน้าบ้านให้ทั้งสองประตูไปในทางเดียวกัน