ประเด็นสำคัญ
- เครื่องสำอางไม่ต้องมีเครื่องหมาย อย. บนฉลาก แต่ต้องแสดงเลขที่ใบรับจดแจ้ง ซึ่งกองพัฒนาศักยภาพผู้บริโภคของ อย. ระบุว่ามี 10 หลักหรือ 13 หลัก
- ตรวจได้ที่เว็บไซต์ อย. หรือบัญชี LINE @FDATHAI ค้นด้วยเลขที่หรือชื่อผลิตภัณฑ์ และเลือกประเภทให้ตรงกับของที่ซื้อ
- เลขที่ค้นเจอแปลว่าผลิตภัณฑ์ถูกแจ้งตามกฎหมาย ไม่ได้แปลว่าโฆษณาของผลิตภัณฑ์ถูกอนุมัติ
- ถ้าสงสัยว่าสินค้าไม่ตรงกับข้อมูลที่แจ้ง ร้องเรียนได้ผ่านแบบฟอร์มของ อย. หรืออีเมลกลุ่มควบคุมเครื่องสำอาง
เครื่องสำอางไม่มีเครื่องหมาย อย. บนฉลาก สิ่งที่ต้องหาคือ "เลขที่ใบรับจดแจ้ง" ซึ่งกองพัฒนาศักยภาพผู้บริโภคของ อย. ระบุว่าประกอบด้วยตัวเลข 10 หลักหรือ 13 หลัก ในรูปแบบ xx-x-xxxxxxx หรือ xx-x-xxxxxxxxxx เจอแล้วให้นำเลขนั้นไปค้นในระบบของ อย. ถ้าระบบเจอผลิตภัณฑ์ที่ตรงกับของที่ถืออยู่ แปลว่าสินค้าถูกแจ้งต่อ อย. ตามกฎหมายแล้ว ถ้าค้นไม่เจอหรือเจอเป็นสินค้าคนละชนิด คุณมีเหตุผลที่จะไม่ซื้อ
ทำไมถึงหาเครื่องหมาย อย. ไม่เจอ
คนส่วนมากเคยชินกับโลโก้ อย. บนอาหารและยา จึงมองหาแบบเดียวกันบนหลอดครีมหรือขวดเซรั่ม แต่หน้าอินโฟกราฟิกของ อย. (เผยแพร่ 7 พฤษภาคม 2568) บอกชัดว่าเครื่องสำอางจะไม่มีเครื่องหมาย อย. บนฉลาก สิ่งที่ฉลากต้องแสดงคือเลขที่ใบรับจดแจ้ง
ดังนั้น ถ้าเจอครีมที่แปะโลโก้ อย. ตรงกลางกล่อง ให้ตั้งข้อสงสัยไว้ก่อนและตรวจด้วยเลขที่ใบรับจดแจ้งแทน เพราะเลขเป็นสิ่งที่ตรวจกับระบบได้ ส่วนโลโก้บนกล่องตรวจอะไรไม่ได้
ตรวจเลขจดแจ้งทีละขั้น
- หาเลขบนกล่องหรือฉลากภาษาไทย ถ้ามีเฉพาะบนเว็บขายของ แต่ไม่มีบนบรรจุภัณฑ์ ให้ถือว่ายังไม่ผ่านขั้นแรก
- เปิดเว็บไซต์ของ อย. (www.fda.moph.go.th) หรือใช้บัญชี LINE ทางการของ อย. ที่หน้าอินโฟกราฟิกระบุว่าคือ Line@FDATHAI
- เลือกประเภทผลิตภัณฑ์ให้ตรงกับของที่ซื้อ ศูนย์ข้อมูลข่าวสารด้านเวชภัณฑ์อธิบายว่าระบบค้นได้ทั้งด้วยเลขใบสำคัญหรือชื่อผลิตภัณฑ์ และต้องเลือกประเภทผลิตภัณฑ์ก่อนค้น เครื่องสำอางมีหน้าค้นของตัวเอง กลุ่มควบคุมเครื่องสำอางของ อย. ระบุลิงก์ "สืบค้นข้อมูลเครื่องสำอาง" ไว้บนเว็บไซต์ของกลุ่ม
- กรอกเลขที่ใบรับจดแจ้งหรือชื่อสินค้า แล้วเทียบสิ่งที่ค้นเจอกับสินค้าที่ถืออยู่ ชื่อและประเภทของสินค้าควรสอดคล้องกัน
ผู้เขียนไม่พบรายละเอียดของหน้าผลการค้นหาจากแหล่งที่เปิดอ่านได้ จึงไม่ระบุว่าหน้านั้นแสดงข้อมูลอะไรบ้าง ลองค้นสักครั้งแล้วดูหน้าจริงก่อนซื้อสินค้าที่ไม่แน่ใจ จะรู้ภาพชัดกว่าอ่านคำบรรยายใด ๆ

เจอแบบนี้ ให้ทำอะไรต่อ
| สิ่งที่เห็น | ความหมายที่สรุปได้ | สิ่งที่ควรทำ |
|---|---|---|
| ค้นเจอ ชื่อและประเภทตรงกับสินค้า | สินค้าถูกแจ้งต่อ อย. ตามกฎหมาย | ใช้เป็นข้อมูลประกอบ อ่านส่วนผสมและคำเตือนต่อ |
| ค้นเจอ แต่เป็นสินค้าคนละชนิดหรือคนละชื่อ | เลขอาจถูกนำไปใช้ผิดที่ | ไม่ซื้อ และแจ้ง อย. ถ้าพบเห็นขายอยู่ |
| ค้นไม่เจอ | พิมพ์เลขผิด เลือกประเภทผิด หรือไม่มีการแจ้ง | ลองพิมพ์ใหม่ เปลี่ยนประเภท ถ้ายังไม่เจอให้ถามร้านหรือเลือกชิ้นอื่น |
| ไม่มีเลขบนฉลากเลย | ตรวจกับระบบไม่ได้ | เลือกสินค้าอื่น |
ตารางนี้ผู้เขียนสรุปจากหลักการข้างต้นเอง แหล่งอ้างอิงไม่ได้ระบุตารางแบบนี้ไว้ เลขที่ค้นเจอบอกได้แค่ว่าสินค้าถูกแจ้ง ไม่ได้บอกว่าตัวอย่างในมือคุณมาจากโรงงานเดียวกับที่แจ้งไว้
เลขที่ค้นเจอ บอกอะไรได้และบอกอะไรไม่ได้
หน้าอินโฟกราฟิกของ อย. เตือนไว้ตรง ๆ ว่าเลขที่ถูกต้องแสดงเพียงว่าผลิตภัณฑ์ได้รับการขึ้นทะเบียนหรือแจ้งตามกฎหมาย ไม่ได้หมายความว่า อย. อนุมัติโฆษณาของผลิตภัณฑ์นั้น ผู้บริโภคจึงต้องระวังโฆษณาที่ชวนให้เข้าใจผิดอีกชั้นหนึ่ง
ลองนึกถึงครีมที่โฆษณาว่าขาวใสใน 7 วัน หรือเซรั่มที่โฆษณาว่ารักษาสิวหายขาด เลขจดแจ้งที่ตรวจเจอไม่ได้เป็นหลักฐานว่าคำโฆษณานั้นเป็นจริง สิ่งที่ตรวจเจอคือผลิตภัณฑ์นี้มีรายการแจ้งอยู่ในระบบ ส่วนผลลัพธ์ที่โฆษณาต้องพิจารณาจากเนื้อหาของโฆษณาเอง ถ้าสนใจเรื่องการทำให้ผิวกระจ่างขึ้นแบบมีเหตุผล อ่านต่อใน ทำยังไงให้ผิวขาวขึ้น แบบปลอดภัย
ตรวจให้ทันก่อนใช้ ไม่ใช่หลังแพ้
ช่วงเวลาที่เลขจดแจ้งมีประโยชน์ที่สุดคือก่อนกดสั่งซื้อ โดยเฉพาะสินค้าที่ซื้อจากไลฟ์สดหรือโซเชียลซึ่งไม่มีใครให้คุณลองก่อน ถ้าซื้อมาแล้วใช้แล้วมีผื่นแดงหรือคันหลังทา การตรวจเลขย้อนหลังไม่ช่วยให้ผิวหายเร็วขึ้น ให้หยุดใช้และดูแนวทางใน แพ้ครีม ผื่นแดงคันหลังทาหน้า ต้องทำอย่างไรทันที
ส่วนสินค้าประเภทที่ต้องใช้ใกล้ดวงตา เช่น อายแชโดว์ การตรวจเลขเป็นเพียงด่านแรก ดูรายละเอียดเพิ่มในบทความ อายแชโดว์ยี่ห้อไหนดี และถ้าสินค้าที่ซื้อเป็นครีมกันแดด ให้ดูเกณฑ์เลือกที่ ครีมกันแดดหน้า ยี่ห้อไหนดี

ถ้าสงสัยสินค้า ร้องเรียนได้ที่ไหน
กลุ่มควบคุมเครื่องสำอางของ อย. ระบุช่องทางไว้บนเว็บไซต์ของกลุ่ม ดังนี้ ข้อมูลนี้ตรวจจากหน้าที่ปรับปรุงล่าสุดเมื่อ 7 ตุลาคม 2569
- ออนไลน์: ลิงก์ "ร้องเรียน" บนเว็บไซต์ของกลุ่ม ซึ่งพาไปที่แบบฟอร์มของ อย.
- โทรศัพท์: กลุ่มเฝ้าระวังและบังคับใช้กฎหมาย 02 590 7000 ต่อ 70718 วันจันทร์ถึงศุกร์ เวลา 08.30 ถึง 16.30 น.
- อีเมล: [email protected]
เว็บไซต์เดียวกันมีหัวข้อ "ประกาศผลการวิเคราะห์ และเครื่องสำอางอันตราย" ที่ใช้ตามอ่านได้ ถ้าสินค้าที่ซื้ออยู่ในประกาศ ให้หยุดใช้และเก็บบรรจุภัณฑ์ไว้
เช็กลิสต์ก่อนกดสั่งซื้อ
- บนบรรจุภัณฑ์มีเลขที่ใบรับจดแจ้ง 10 หรือ 13 หลักหรือไม่
- ค้นแล้วเจอ และชื่อกับประเภทตรงกับสินค้าหรือไม่
- คำโฆษณาบนฉลากหรือในไลฟ์สดสมเหตุสมผลกับสิ่งที่เป็นครีมหรือเครื่องสำอางหรือไม่
- เก็บบรรจุภัณฑ์และหลักฐานการสั่งซื้อไว้ จนกว่าจะแน่ใจว่าใช้แล้วไม่มีปัญหา
- ถ้าผิวมีปัญหาที่ยังไม่ดีขึ้นภายในเวลาที่เหมาะสม ให้ไปพบแพทย์ผิวหนัง ไม่ต้องรอซื้อสินค้าตัวใหม่มาลองต่อ
คำถามที่พบบ่อย
เครื่องสำอางที่ไม่มีเลขจดแจ้งบนฉลาก ใช้ได้ไหม
ฉลากเครื่องสำอางต้องแสดงเลขที่ใบรับจดแจ้งตามที่ อย. ระบุ ถ้าไม่มีเลข ไม่มีทางตรวจสอบกับระบบได้เลย ควรเลือกสินค้าอื่นที่ตรวจได้แทน ถ้าสินค้านั้นขายอยู่ในร้านที่เชื่อถือได้ ให้ถามร้านก่อนว่าเลขอยู่ตรงไหน
เลขจดแจ้งกับเลข อย. อาหารหรือยา ต่างกันไหม
ต่างกัน หน้าของศูนย์ข้อมูลข่าวสารด้านเวชภัณฑ์ที่เปิดอ่านยกรูปแบบตัวอย่างไว้ว่าเครื่องสำอางเป็น 10-X-XXXXXXX ส่วนอาหารและยามีรูปแบบของตัวเอง (หน้านั้นเผยแพร่ในปี 2561 รูปแบบอาจปรับได้ จึงควรยึดตัวอย่างบนหน้าของ อย. ปัจจุบันเป็นหลัก) ที่ต่างกันที่สำคัญกว่ารูปแบบคือเครื่องสำอางไม่มีเครื่องหมาย อย. บนฉลาก ถ้าเห็นโลโก้ อย. อยู่บนครีมหน้าจึงควรสงสัย
แหล่งอ้างอิง
- รู้หรือไม่?! ไม่ใช่ผลิตภัณฑ์ทุกอย่างจะมีเครื่องหมาย อย.นะ | กองพัฒนาศักยภาพผู้บริโภค สำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา
- รู้ไว้ใช้ประโยชน์!! ระบบตรวจสอบผลิตภัณฑ์ อย. | ศูนย์ข้อมูลข่าวสารด้านเวชภัณฑ์ กระทรวงสาธารณสุข
- กองควบคุมเครื่องสำอางและวัตถุอันตราย (เครื่องสำอาง) | สำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา





