ความงาม

ถ้วยอนามัย ใช้ยังไง วิธีใส่ วิธีเอาออก และล้างให้สะอาด

| อ่าน 10 นาที

ถ้วยอนามัย ใช้ยังไง วิธีใส่ วิธีเอาออก และล้างให้สะอาด

ประเด็นสำคัญ

  • ถ้วยอนามัยทำจากซิลิโคนและเก็บเลือดแทนการซับ ใส่ค้างได้นานถึง 12 ชั่วโมงตามข้อมูลของคณะแพทยศาสตร์ศิริราชพยาบาล แต่ควรเปลี่ยนอย่างน้อยวันละ 2 ครั้ง
  • ก่อนใส่ล้างมือด้วยสบู่และน้ำอุ่นอย่างน้อย 20 วินาที พับถ้วย ดันไปทางก้นกบ แล้วหมุนฐานอย่างน้อยหนึ่งรอบ เวลาเอาออกให้จับที่ฐานและบีบข้างถ้วยเพื่อคลายสุญญากาศ
  • ใครใส่ห่วงอนามัยคุมกำเนิดหรือแพ้ซิลิโคนและลาเท็กซ์ ควรปรึกษาแพทย์ก่อนใช้ ส่วนผู้ที่มีไข้สูง ผื่นหยาบคล้ายกระดาษทราย หรือปวดเมื่อยตามตัวผิดปกติ ให้เอาถ้วยออกแล้วไปโรงพยาบาล

ถ้วยอนามัยใช้ได้ง่ายขึ้นเมื่อจำลำดับสั้น ๆ ได้ ล้างมือ พับถ้วย ดันไปทางก้นกบ ปล่อยให้คลี่ แล้วหมุนฐานอย่างน้อยหนึ่งรอบให้แนบสนิท เวลาเอาออกให้จับที่ฐานแล้วบีบข้างถ้วยเพื่อคลายสุญญากาศ ก่อนค่อยดึงออกมาเท ข้อมูลทั้งหมดมาจากหน้าของคณะแพทยศาสตร์ศิริราชพยาบาล มหาวิทยาลัยมหิดล (หน้านั้นไม่ระบุวันที่) และหน้าของ NHS ที่ตรวจทานล่าสุดปี 2566 ยี่ห้อที่คุณใช้อาจมีรายละเอียดต่างออกไป ให้ยึดคู่มือที่มากับถ้วยเป็นหลัก

ถ้วยอนามัยคืออะไร ต่างจากผ้าอนามัยตรงไหน

หน้าของศิริราชอธิบายว่าถ้วยอนามัยมักทำจากซิลิโคนที่ยืดหยุ่นและทนทาน ใช้ซ้ำได้หลายปี แต่ผลิตภัณฑ์บางชนิดใช้วัสดุอื่น เช่น เทอร์โมพลาสติกอีลาสโตเมอร์ หรือลาเท็กซ์ NHS ระบุว่า menstrual cups "collect the blood rather than absorb it" และล้างใช้ซ้ำได้ ถ้วยจึงต่างจากผ้าอนามัยและผ้าอนามัยแบบสอดที่ซับเลือดไว้ในตัววัสดุ

ข้อดีที่หน้าของศิริราชกล่าวถึง คือใช้ซ้ำได้ ลดขยะและค่าใช้จ่าย และกลิ่นน้อยลงเพราะเลือดสัมผัสอากาศน้อย ข้อเสียคือต้องฝึกในช่วงแรกและอาจรั่วถ้าใส่ไม่ถูกวิธี

ก่อนใช้ครั้งแรก

  • อ่านคู่มือของผู้ผลิตก่อน
  • ล้างถ้วยด้วยสบู่อ่อนไม่มีน้ำหอมและล้างน้ำให้สะอาด
  • เลือกขนาดให้เหมาะ หน้าของศิริราชแบ่งคร่าว ๆ ว่าอายุต่ำกว่า 18 ปีใช้ขนาดเล็ก อายุ 18 ถึง 30 ปีที่ไม่เคยคลอดใช้ขนาดกลาง และคนที่เคยคลอดทางช่องคลอดอย่างน้อยหนึ่งครั้งใช้ขนาดใหญ่ รูปร่างทำให้ต่างได้ และผู้ใช้ครั้งแรกมักเลือกขนาดผิด จึงควรถามเภสัชกรก่อนซื้อ

วิธีใส่ ทีละขั้น

  1. ล้างมือด้วยสบู่และน้ำอุ่น ถูให้ทั่วอย่างน้อย 20 วินาที
  2. นั่งหรือยืนในท่าที่สบาย
  3. พับถ้วยให้ก้านชี้ลง ทำให้ขอบถ้วยชื้นเล็กน้อยได้ถ้าจำเป็น
  4. ผ่อนคลายกล้ามเนื้อ ใช้มือหนึ่งแหวกริมฝีปากช่องคลอด อีกมือดันถ้วยที่พับแล้วไปทางก้นกบ แล้วปล่อยให้คลี่ออก
  5. หมุนฐานอย่างน้อยหนึ่งรอบเพื่อให้ถ้วยเข้าที่ หน้าของศิริราชบอกว่าอาจได้ยินเสียง "ป๊อป" ซึ่งแปลว่าถ้วยแนบสนิทแล้ว
ถ้วยอนามัยซิลิโคนวางบนผ้าขนหนูสะอาด

วิธีเอาออก

  1. นั่งบนโถส้วม
  2. จับที่ฐานเหนือก้านถ้วย
  3. บีบข้างถ้วยเข้าหากันเพื่อคลายสุญญากาศ
  4. ดึงออกมาเทลงโถส้วม ระวังอย่าให้ถ้วยหล่นลงไป
  5. ล้างด้วยน้ำอุ่นและสบู่อ่อนไม่มีน้ำหอม

ถ้าล้างทันทีไม่ได้ หน้าของศิริราชบอกว่าให้เช็ดด้วยกระดาษชำระแล้วใส่กลับเข้าไปได้

ใส่ได้นานแค่ไหน ควรเปลี่ยนกี่ครั้ง

หน้าของศิริราชระบุว่าถ้วยเก็บเลือดได้นานถึง 12 ชั่วโมง ให้ตรวจถ้วยทุก 12 ชั่วโมงและเปลี่ยนอย่างน้อยวันละ 2 ครั้ง NHS เตือนในหน้าภาวะช็อกจากสารพิษ (TSS) ว่าอย่าเก็บถ้วยหรือผ้าอนามัยแบบสอดไว้นานกว่าที่จำเป็นหรือที่ผลิตภัณฑ์แนะนำ

ตัวอย่างการวางตาราง (ผู้เขียนเรียบเรียงเอง ไม่ใช่ตารางที่แหล่งกำหนด ปรับตามปริมาณเลือดของคุณ)

ช่วงเวลา สิ่งที่ทำ
เช้าก่อนออกจากบ้าน เท ล้าง ใส่ใหม่
กลางวัน ดูว่าถ้วยเต็มหรือรั่วหรือไม่ เทเมื่อจำเป็น
ก่อนนอน เท ล้าง ใส่ใหม่

ทำความสะอาดและฆ่าเชื้อ

ล้างมือด้วยสบู่และน้ำอุ่นก่อนจับถ้วยอนามัย
  • ล้างด้วยสบู่อ่อนไม่มีน้ำหอมและน้ำอุ่นหลังเอาออกทุกครั้ง
  • ฆ่าเชื้อช่วงมีประจำเดือนด้วยการล้างก่อนแล้วต้มในหม้อเล็กราว 5 ถึง 7 นาที หน้าของศิริราชบอกว่าบางแหล่งแนะนำให้ใช้หม้อสำหรับต้มถ้วยโดยเฉพาะ
  • ใช้น้ำยาฆ่าเชื้อขวดนมเด็กแทนได้ แต่ต้องทำตามฉลากของน้ำยา
  • ถ้าถ้วยมีคราบ ใช้แอลกอฮอล์ 70% ทำความสะอาดได้ตามที่หน้าเดียวกันระบุ
  • แต่ละยี่ห้อระบุวิธีฆ่าเชื้อไม่เหมือนกัน จึงควรเช็กคู่มือก่อน
  • ล้างในห้องน้ำที่ทำงานหรือห้างสรรพสินค้า โดยเฉพาะที่อ่างล้างมือ อาจเพิ่มความเสี่ยงติดเชื้อและสกปรกได้ หน้าของศิริราชเตือนไว้ ถ้าต้องเปลี่ยนนอกบ้าน ให้ใช้วิธีเช็ดด้วยกระดาษชำระแล้วใส่กลับตามข้างต้น

ใครควรปรึกษาแพทย์ก่อนใช้

หน้าของศิริราชระบุกลุ่มที่ควรระวัง ได้แก่

  • คนแพ้ลาเท็กซ์หรือซิลิโคน ซึ่งอาจเกิดการระคายเคืองในช่องคลอด และถ้าล้างไม่สะอาด ความเสี่ยงติดเชื้ออาจเพิ่มขึ้น
  • คนที่ใส่ห่วงอนามัยคุมกำเนิด เพราะถ้วยส่วนใหญ่ใช้ร่วมกับห่วงไม่ได้ แม้บางชนิดอาจเข้ากันได้ ให้ปรึกษาแพทย์ก่อนเพื่อลดความเสี่ยงตั้งครรภ์

ถ้าแพ้ผลิตภัณฑ์อื่นมาก่อน อ่านวิธีรับมือเบื้องต้นใน ผื่นแพ้ครีม ปฐมพยาบาลยังไง ได้ แต่การแพ้ในช่องคลอดต้องให้แพทย์ประเมิน ส่วนสบู่หรือผลิตภัณฑ์ทำความสะอาดอื่น ๆ ที่คุณซื้อ ควรตรวจเลขจดแจ้งตามบทความ เลขจดแจ้งเครื่องสำอาง ตรวจสอบยังไง ก่อนใช้

ถ้ากังวลเรื่องกลิ่นตัวช่วงมีประจำเดือน บทความ กลิ่นตัว แก้ยังไง ช่วยแยกที่มาของกลิ่นบริเวณผิวภายนอกได้ แต่กลิ่นผิดปกติจากช่องคลอดควรให้สูตินรีแพทย์ตรวจ

สัญญาณที่ต้องเอาถ้วยออกแล้วไปโรงพยาบาล

NHS อธิบายว่า TSS เป็นภาวะที่พบน้อยแต่ร้ายแรง ต้องรักษาเร่งด่วน หน้าเดียวกันระบุว่าความเสี่ยงเกิดได้จากการใช้ผ้าอนามัยแบบสอดหรือถ้วยอนามัย และคนที่เคยเป็น TSS มาแล้วมีโอกาสเป็นอีกสูงขึ้น อาการที่ NHS ระบุมีดังนี้

  • มีไข้สูง หรือรู้สึกร้อน หนาว สั่น
  • ปวดเมื่อยกล้ามเนื้อ
  • ผื่นนูนที่สัมผัสแล้วหยาบคล้ายกระดาษทราย
  • อาการคล้ายไข้หวัดใหญ่

ถ้าสงสัยว่าเป็น TSS ให้เอาถ้วยออกและไปโรงพยาบาลทันที พร้อมแจ้งแพทย์ว่าใช้ถ้วยอนามัยอยู่ NHS แนะนำว่าไม่ควรขับรถไปเอง ให้ขอให้คนอื่นขับไปส่งหรือเรียกรถพยาบาล วิธีป้องกันที่ NHS ระบุไว้คือล้างมือ ทำตามคำแนะนำของผลิตภัณฑ์ และไม่เก็บไว้นานกว่าที่จำเป็นหรือที่แนะนำ

NHS ในหน้าภาพรวมเรื่องรอบเดือนยังระบุว่าเลือดออกระหว่างรอบเดือน หลังมีเพศสัมพันธ์ หรือหลังหมดประจำเดือน ต้องให้แพทย์ตรวจ ถ้ามีเลือดออกแบบนี้ อย่าเดาเองว่าเป็นรอบเดือนปกติ

เช็กลิสต์ก่อนใช้ครั้งแรก

  • ล้างถ้วยตามคู่มือและเลือกขนาดแล้ว (ถ้าไม่แน่ใจให้ถามเภสัชกร)
  • ฝึกใส่ที่บ้านก่อน ไม่เริ่มในวันที่ต้องเดินทางไกล
  • รู้ว่าจะเทและล้างที่ไหน เมื่อไร และตั้งเตือนเปลี่ยนอย่างน้อยวันละ 2 ครั้ง
  • ถ้าใช้ห่วงอนามัยหรือแพ้ซิลิโคนหรือลาเท็กซ์ ปรึกษาแพทย์ก่อน
  • ถ้าเริ่มมีไข้ ผื่น หรือปวดเมื่อยผิดปกติหลังใช้ เอาถ้วยออกและไปโรงพยาบาลทันที

คำถามที่พบบ่อย

เลือกขนาดถ้วยอนามัยยังไง

หน้าของศิริราชแบ่งคร่าว ๆ ตามอายุและประวัติคลอด อายุต่ำกว่า 18 ปีใช้ขนาดเล็ก อายุ 18 ถึง 30 ปีที่ไม่เคยคลอดใช้ขนาดกลาง ส่วนคนที่เคยคลอดทางช่องคลอดอย่างน้อยหนึ่งครั้งใช้ขนาดใหญ่ แต่รูปร่างส่วนสูงทำให้ต่างได้ และผู้ใช้ครั้งแรกมักเลือกขนาดผิด จึงควรถามเภสัชกรก่อนซื้อ

ใส่ถ้วยอนามัยแล้วรั่วเพราะอะไร

หน้าของศิริราชระบุว่าข้อเสียคือต้องฝึกในช่วงแรก และอาจรั่วได้ถ้าใส่ไม่ถูกวิธี ให้ตรวจว่าถ้วยคลี่เต็มและหมุนฐานแล้ว หน้านั้นยังบอกว่าผู้ใช้ครั้งแรกมักเลือกขนาดผิด ถ้ารั่วซ้ำ ๆ ลองปรึกษาเภสัชกรเรื่องขนาด

แหล่งอ้างอิง

  1. Menstrual (ถ้วยอนามัย) | หลักสูตรเทคโนโลยีบัณฑิต สาขาเทคโนโลยีการศึกษาทางการแพทย์ คณะแพทยศาสตร์ศิริราชพยาบาล มหาวิทยาลัยมหิดล
  2. Toxic shock syndrome | NHS
  3. Overview - Periods | NHS

อ่านเรื่องอื่นในหมวดความงาม

ข่าวสำคัญทันเวลา

ดูทั้งหมวดความงาม