ความงาม

วิธีทดสอบแพ้ครีมก่อนใช้ patch test ที่บ้าน ทำกี่วัน ทาตรงไหน อ่านผลอย่างไร

โดย ทีมบรรณาธิการ ข่าวด่วน | | อ่าน 10 นาที

วิธีทดสอบแพ้ครีมก่อนใช้ patch test ที่บ้าน ทำกี่วัน ทาตรงไหน อ่านผลอย่างไร

สรุปประเด็นสำคัญ

  • อย. แนะนำทาปริมาณเล็กน้อยที่ท้องแขนด้านใน หรือหลังใบหู ทิ้งไว้ 24 ถึง 48 ชั่วโมง ถ้าไม่มีผื่น คัน หรือระคายจึงใช้ตามฉลาก
  • AAD แนะนำให้ทดสอบนานกว่านั้น คือ 7 ถึง 10 วัน ทาวันละสองครั้งในปริมาณที่ใช้จริง บนจุดขนาดเหรียญที่ผลิตภัณฑ์ไม่ถูกขัดสีหรือล้างออก
  • ผลิตภัณฑ์ล้างออกให้ทิ้งไว้ 5 นาทีหรือตามฉลาก ถ้าแดง คัน บวม ให้ล้างออกทันทีและเลิกใช้ผลิตภัณฑ์นั้น
  • ผลดีที่บ้านไม่ยืนยันว่าไม่แพ้เสมอไป และผลิตภัณฑ์บางชนิดอย่างเรตินอลหรือไกลโคลิกระคายเคืองได้ตามปกติ
  • patch test ที่คลินิกเป็นอีกเรื่อง ใช้หาตัวก่อภูมิแพ้สัมผัสโดยแพทย์ ทำที่แผ่นหลัง 48 ชั่วโมงและอ่านผลที่ 96 ชั่วโมง

การทดสอบแพ้ครีมที่บ้านทำได้โดยทาผลิตภัณฑ์ปริมาณน้อยบนผิวบริเวณเล็ก ๆ ที่ซ่อนได้ เช่น ท้องแขนด้านใน แล้วรอดูว่ามีผื่น คัน หรือระคายหรือไม่ก่อนนำไปใช้จริง คำแนะนำสองแหล่งที่เปิดอ่านต่างกันที่ระยะเวลา อย. ระบุ 24 ถึง 48 ชั่วโมง ส่วน American Academy of Dermatology (AAD) ระบุ 7 ถึง 10 วัน บทความนี้เรียงขั้นตอนทั้งสองแบบ และอธิบายว่าผลที่ได้บอกอะไรได้ ไม่ได้บอกอะไร

สองแหล่ง สองระยะเวลา เลือกอย่างไร

เมื่อวางคำแนะนำทั้งสองข้างกันจะเห็นความต่างชัด

หัวข้อ อย. AAD
ตำแหน่งที่ทา ท้องแขนด้านในหรือหลังใบหู จุดที่ผลิตภัณฑ์ไม่ถูกขัดสีหรือล้างออก เช่น ด้านล่างของแขน ข้อพับศอก
ขนาดที่ทา ปริมาณเล็กน้อย จุดขนาดเหรียญ
ระยะเวลา ทิ้งไว้ 24 ถึง 48 ชั่วโมง 7 ถึง 10 วัน
ความถี่ ไม่ระบุในหน้าที่เปิดอ่าน วันละสองครั้ง
ถ้าไม่มีอาการ ใช้ตามฉลากข้างผลิตภัณฑ์ เริ่มใช้ได้หลังครบ 7 ถึง 10 วัน

ในทางปฏิบัติ การทดสอบ 24 ถึง 48 ชั่วโมงเร็วและคัดปฏิกิริยาชัด ๆ ออกได้ ส่วนการทดสอบ 7 ถึง 10 วันของ AAD ใช้เวลานานกว่าและทาซ้ำทุกวัน จึงใกล้เคียงการใช้จริงมากกว่า ถ้าผิวแพ้ง่ายหรือเคยแพ้มาแล้ว แนวทางของ AAD ให้ความอุ่นใจมากกว่า ถ้าเป็นผลิตภัณฑ์พื้น ๆ ที่ผิวปกติ แนวทางของ อย. ก็เป็นจุดเริ่มต้นที่รวดเร็ว

ทาครีมทดสอบบริเวณท้องแขนด้านใน

ขั้นตอนทดสอบที่บ้านทีละขั้น

  1. เลือกตำแหน่งที่ซ่อนได้และไม่ถูกขัดสี AAD ยกตัวอย่างด้านล่างของแขนหรือข้อพับศอก อย. เสนอท้องแขนด้านในหรือหลังใบหู เลี่ยงจุดที่ผ้าเสื้อเสียดสีหรือเหงื่อทำให้ผลิตภัณฑ์ลอกออกไปเร็ว
  2. ล้างจุดทดสอบให้สะอาดและเช็ดให้แห้งก่อนทา เพื่อให้เห็นอาการชัด
  3. ทาในปริมาณและความหนาที่จะใช้จริง AAD ระบุปริมาณปกติบนจุดขนาดเหรียญ การทาน้อยเกินไปทำให้ผลทดสอบไม่สะท้อนการใช้จริง
  4. ถ้าเป็นผลิตภัณฑ์ล้างออก เช่น คลีนเซอร์ ให้ทิ้งไว้ 5 นาทีหรือตามเวลาที่ฉลากบอกแล้วล้างออก ตามที่ AAD แนะนำ
  5. ถ้าเป็นผลิตภัณฑ์ทิ้งไว้ เช่น ครีมบำรุง ทาตามความถี่ที่เลือกใช้ แนวทาง AAD คือวันละสองครั้งต่อเนื่อง 7 ถึง 10 วัน ส่วนแนวทาง อย. คือทิ้งไว้ 24 ถึง 48 ชั่วโมง
  6. ดูจุดที่ทาทุกวันว่ามีแดง คัน บวม หรือผื่นหรือไม่ ถ้าไม่มีเลยตลอดช่วงทดสอบ จึงเริ่มใช้ตามฉลากบนใบหน้า

ถ้าเกิดอาการระหว่างทดสอบ

หลักการเหมือนกันทั้งสองแหล่งคือ หยุดและล้างออก อย. ระบุว่าถ้าเกิดผื่นแดง คัน หรือระคายเคือง ให้หยุดใช้ และถ้าอาการเป็นผื่น บวม แดง ให้ล้างออก ปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกรถ้าอาการไม่ดีขึ้น

AAD ให้ข้อมูลเพิ่มว่า หากแดง คัน หรือบวม ให้ล้างออกโดยเร็วและไม่ใช้ผลิตภัณฑ์นั้นอีก การประคบเย็นหรือทาปิโตรเลียมเจลลีอาจช่วยบรรเทาได้ และถ้าอาการรุนแรงไม่ดีขึ้น ให้พบแพทย์ผิวหนัง ซึ่งอาจแนะนำให้ทำ patch test ที่คลินิกต่อ

เรื่องรายละเอียดการปฐมพยาบาลหลังแพ้ อ่านต่อได้ที่ แพ้ครีม ปฐมพยาบาลเบื้องต้น และสาเหตุที่ทำให้แพ้ใน แพ้ครีม เกิดจากอะไร

ระคายเคืองตามปกติ กับแพ้ ดูต่างกันตรงไหน

AAD เตือนว่าสารบางตัว เช่น เรตินอลและไกลโคลิก อาจทำให้ระคายเคืองได้ และอาการนั้นเป็นเรื่องปกติและชั่วคราว ข้อนี้ทำให้การอ่านผลทดสอบยากขึ้น เพราะผื่นแดงเล็กน้อยจากสารออกฤทธิ์ดูคล้ายกับการแพ้ในตอนแรก

แหล่งที่เปิดอ่านไม่ได้ให้เส้นแบ่งตัวเลข การตัดสินใจที่ปลอดภัยคือเมื่อลังเลให้หยุดทดสอบก่อน และถ้าต้องการรู้ให้แน่ ปรึกษาแพทย์ผิวหนังหรือเภสัชกร เรื่องความต่างของการระคายกับสิวที่ขึ้นหลังใช้สารออกฤทธิ์ อ่านเพิ่มที่ purging ต่างจากแพ้ยังไง

ผลทดสอบที่บ้านบอกอะไรได้และบอกไม่ได้

ผลดีหมายความว่าในจุดนั้นและช่วงเวลานั้นผิวไม่มีปฏิกิริยาที่เห็นได้ ไม่ได้การันตีว่าใบหน้าจะไม่ระคาย และยังไม่ครอบคลุมปฏิกิริยาที่ใช้เวลานานกว่านั้น DermNet ระบุเรื่อง patch test ที่คลินิกว่าปฏิกิริยาแพ้อาจใช้เวลา 48 ถึง 96 ชั่วโมงจึงปรากฏ และผลลบก็ไม่ตัดความเป็นไปได้ของการแพ้ออกทั้งหมด

ดังนั้นทดสอบที่บ้านเหมาะกับการคัดกรองเบื้องต้นเท่านั้น หลังเริ่มใช้จริงยังควรสังเกตผิว โดยเฉพาะช่วงแรกของการใช้ และไม่เปลี่ยนผลิตภัณฑ์หลายอย่างพร้อมกัน เพื่อให้ย้อนหาตัวต้นเหตุได้

แพทย์ติดแผ่นทดสอบภูมิแพ้ที่แผ่นหลัง

patch test ที่คลินิกต่างจากที่ทำเองอย่างไร

DermNet อธิบายว่า patch test ในคลินิกใช้หาสาเหตุของผื่นแพ้สัมผัส (allergic contact dermatitis) ไม่ได้ช่วยกรณีผื่นระคาย (irritant dermatitis) โดยติดแผ่นสารก่อภูมิแพ้ที่แผ่นหลัง ทิ้งไว้ 48 ชั่วโมง แล้วอ่านผลที่ 96 ชั่วโมง ชุดสารทดสอบมีตั้งแต่ราว 30 ถึงกว่า 100 ชนิด และมีรายงานที่พบไม่บ่อยว่าบางคนไวต่อสารที่ทดสอบขึ้นมา 10 ถึง 14 วันหลังทำ

ถ้าเคยแพ้เครื่องสำอางซ้ำ ๆ ไม่รู้ว่าแพ้อะไร หรือสงสัยสารบางตัวในรูทีน ให้พบแพทย์ผิวหนังเพื่อพิจารณา patch test ที่คลินิก แทนการลองผิดลองถูกที่บ้านเรื่อย ๆ

ผลิตภัณฑ์ที่ควรตั้งใจทดสอบก่อนเสมอ

  • ผลิตภัณฑ์ใหม่ที่ตั้งใจทาบริเวณกว้างหรือบนใบหน้า
  • ผลิตภัณฑ์ที่มีสารออกฤทธิ์ เช่น เรตินอยด์ กรดผลัดเซลล์ผิว ดูพื้นฐานได้ใน เรตินอลสำหรับมือใหม่
  • ผลิตภัณฑ์ที่เปลี่ยนสูตรหรือเปลี่ยนแบรนด์ของสินค้าประเภทเดิม
  • ทุกอย่างที่ใช้กับผิวบอบบาง ซึ่งมีแนวทางทั่วไปใน ดูแลผิวแพ้ง่าย

ผิวที่แพ้ง่ายมักเกี่ยวกับสภาพผิวที่เสียสมดุลด้วย เรื่องรั้วป้องกันผิวอยู่ใน skin barrier คืออะไร

รายการเช็กก่อนเริ่มทดสอบ

  • ล้างมือ ล้างจุดทดสอบ เช็ดให้แห้ง
  • จดวันที่เริ่มและชื่อผลิตภัณฑ์ไว้ในโน้ตโทรศัพท์
  • ถ่ายรูปจุดทดสอบทุกวันเป็นมุมเดิม เพื่อเทียบการเปลี่ยนแปลง
  • ไม่ทาซ้อนหลายผลิตภัณฑ์บนจุดเดียวกัน
  • ถ้าเริ่มบวม แสบมาก หายใจลำบาก หรือหน้าบวม ให้ไปพบแพทย์ทันที ไม่ต้องรอครบกำหนดทดสอบ

คำถามที่พบบ่อย

ทดสอบแพ้ครีมที่ท้องแขนกับที่ใบหน้า ผลเหมือนกันไหม

ไม่จำเป็นต้องเหมือนกัน ผิวหน้ากับผิวแขนอาจตอบสนองไม่เท่ากัน การทดสอบที่แขนช่วยคัดกรองปฏิกิริยาที่ชัดเจนได้ แต่ยังรับประกันไม่ได้ว่าใบหน้าจะไม่ระคาย ถ้ารู้ตัวว่าผิวแพ้ง่าย ควรเริ่มใช้ผลิตภัณฑ์ใหม่ทีละอย่างและสังเกตอาการ

ทดสอบผ่านแล้ว กลับแพ้ทีหลังได้ไหม

เป็นไปได้ DermNet ระบุว่าปฏิกิริยาแพ้จากการทำ patch test ที่คลินิกบางแบบใช้เวลา 48 ถึง 96 ชั่วโมงจึงปรากฏ และผลลบไม่ตัดการแพ้ออกทั้งหมด จึงควรสังเกตผิวหลังเริ่มใช้จริง ถ้ามีผื่นให้หยุดใช้ ล้างออก และปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกร

ต้องทดสอบกับผลิตภัณฑ์ทุกชิ้นไหม

ควรทำกับผลิตภัณฑ์ใหม่ที่จะทาบริเวณกว้างหรือบนใบหน้า โดยเฉพาะถ้าเคยแพ้เครื่องสำอางมาก่อน หรือผิวแพ้ง่าย ของที่เคยใช้ได้ปกติสูตรเดิมไม่จำเป็นต้องทดสอบซ้ำ แต่ถ้าผู้ผลิตเปลี่ยนสูตร ควรทดสอบอีกครั้ง

แหล่งอ้างอิง

  1. ทดสอบการแพ้ก่อนใช้เครื่องสำอาง | สำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา (อย.)
  2. How to test skin care products | American Academy of Dermatology
  3. Patch tests | DermNet

อ่านเรื่องอื่นในหมวดความงาม

ข่าวสำคัญทันเวลา

ดูทั้งหมวดความงาม