บ้านและการตกแต่ง

วิธีปูกระเบื้องพื้นปูนเก่า ตรวจและซ่อมพื้นก่อนปู 7 ขั้นตอน

| อ่าน 12 นาที

วิธีปูกระเบื้องพื้นปูนเก่า ตรวจและซ่อมพื้นก่อนปู 7 ขั้นตอน

สรุปประเด็นสำคัญ

  • พื้นปูนเก่าปูกระเบื้องได้เมื่อพื้นสะอาด แข็งแรง แห้ง ไม่ทรุด และเรียบพอ งานส่วนใหญ่อยู่ที่การเตรียมพื้น ไม่ใช่ตัวปูกระเบื้อง
  • ผู้ผลิตปูนกาวรายหนึ่งแนะนำให้ซ่อมรอยร้าวก่อนอย่างน้อย 24 ชั่วโมงโดยสกัดให้เป็นร่องรูปตัววี และพื้นเทใหม่ควรรอ 3 ถึง 4 สัปดาห์
  • รายละเอียดการปรับระดับ ความหนาที่ใช้ปูนทรายหรือปูนปรับระดับสำเร็จรูป และเวลารอแห้ง ต้องดูตัวเลขจากถุงของวัสดุที่ซื้อจริง
  • ปูด้วยปูนกาวแบบปาดเต็มแผ่นด้วยเกรียงหวี ไม่ปูแบบซาลาเปาที่ทิ้งโพรงใต้แผ่น

พื้นปูนเก่าปูกระเบื้องได้ ถ้าพื้นสะอาด แข็งแรง แห้ง ไม่ทรุด และเรียบพอ งานส่วนใหญ่จึงอยู่ที่การตรวจและเตรียมพื้นเจ็ดขั้นด้านล่าง ไม่ใช่ตอนวางแผ่นกระเบื้อง ถ้าข้ามขั้นเตรียมพื้น ปูนกาวดีแค่ไหนก็ช่วยไม่ได้ ผู้ผลิตปูนกาวและผู้ขายกระเบื้องที่ผมเปิดอ่านต่างบอกตรงกันว่าพื้นไม่เรียบหรือมีโพรงใต้แผ่นคือต้นเหตุของกระเบื้องแตก โก่ง และเสียงกลวงเวลาเดิน

เรื่องนี้เน้นพื้นปูนเปลือยหรือพื้นคอนกรีตที่ผ่านการใช้งานมาแล้ว ถ้าพื้นเดิมเป็นกระเบื้องอยู่แล้ว ให้อ่านเรื่องปูกระเบื้องทับพื้นเดิม แทน และถ้าอยากรู้ลำดับตั้งแต่ตีแนวถึงยาแนว ดูที่วิธีปูกระเบื้องพื้น ส่วนตัวเลขที่เป็นเวลารอและความหนาที่ใช้ตรงนี้มาจากเอกสารของซิก้า ประเทศไทย และไทย สุง ซึ่งเป็นผู้ขายสินค้า ผมจึงใช้เป็นกรอบ และให้ดูตัวเลขบนถุงวัสดุที่คุณซื้อจริงเป็นหลัก

พื้นปูนเก่าในห้องที่เตรียมปูกระเบื้อง

ขั้นที่ 1 ตรวจว่าพื้นนี้เป็นพื้นแบบไหน

ไทย สุง แนะนำให้เริ่มด้วยการดูว่าพื้นเดิมเป็นคอนกรีตขัดมัน ปูนเปลือย หรือกระเบื้องเก่า แล้วหารอยแตก หลุมบ่อ และความลาดเอียงผิดปกติ จากนั้นวัดระดับทั้งห้องด้วยไม้สามเหลี่ยมวัดระดับหรือเลเซอร์ เพื่อหาจุดสูงสุดและต่ำสุด

ผมแนะนำให้จดผลลงกระดาษ เช่น ห้องสูงต่ำต่างกันกี่มิลลิเมตร รอยร้าวอยู่ตรงไหน ยาวเท่าไร ตัวเลขชุดนี้เป็นตัวตัดสินว่าจะปรับระดับด้วยวิธีไหน และใช้ถามช่างให้ตอบเป็นข้อมูล

ถ้าพื้นทรุดเป็นแอ่งหรือรอยร้าวกว้างขึ้นเรื่อย ๆ นั่นไม่ใช่ปัญหาผิวพื้น ซิก้าระบุเงื่อนไขของพื้นที่จะปูไว้ว่าต้องเรียบเสมอกัน ไม่มีการทรุดตัวหรือรอยแตกร้าว ถ้าไม่ผ่านข้อนี้ ให้วิศวกรหรือช่างที่มีประสบการณ์ตรวจก่อนจะลงทุนปูกระเบื้อง

ขั้นที่ 2 ทำความสะอาดจนเหลือผิวปูน

ซิก้าให้พื้นผิวสะอาด แข็งแรง ไม่หลุดล่อน และปราศจากฝุ่น คราบปูน น้ำมัน และสิ่งสกปรก ไทย สุง เพิ่มว่าต้องขจัดสีที่เคลือบผิวออกให้หมด และถ้าเป็นพื้นคอนกรีตขัดมัน อาจต้องสกัดผิวหน้าให้หยาบเล็กน้อยเพื่อเพิ่มการยึดเกาะ

ถ้าพื้นเก่าเป็นพื้นปูนขัดมัน ให้ถือว่าผิวหน้าต้องถูกทำให้หยาบก่อน และถ้าพื้นเก่าเคยทาสีหรือเคลือบน้ำยา ให้ถือว่าสิ่งเหล่านั้นอยู่ระหว่างปูนกาวกับพื้น ต้องขูดหรือเจียรออกก่อน

ขั้นที่ 3 ซ่อมรอยร้าวและจุดที่หลุด

ซิก้าแนะนำให้ซ่อมพื้นผิวที่เสียหายก่อนปูอย่างน้อย 24 ชั่วโมง โดยกรีดสกัดตามแนวรอยร้าวให้เป็นร่องรูปตัววี (V shape) แล้วฉาบซ่อมด้วยปูนซ่อมของผู้ผลิต ไทย สุง เขียนไว้ว่ารอยแตกขนาดใหญ่ควรซ่อมด้วยวัสดุอุดโป๊วสำหรับคอนกรีตก่อน

สิ่งที่ผมแยกให้เห็นคือรอยร้าวสองแบบ รอยที่ซ่อมแล้วนิ่งอยู่ได้ กับรอยที่ซ่อมแล้วกลับมาร้าวที่เดิมภายในไม่กี่สัปดาห์ อย่างหลังคือสัญญาณว่าโครงสร้างยังขยับ ซึ่งปูนซ่อมไม่ได้แก้ที่ต้นเหตุ

ขั้นที่ 4 เลือกวิธีปรับระดับตามความต่างของพื้น

ไทย สุง แบ่งวิธีไว้สองแบบตามความหนา

  • ปูนทราย ใช้เมื่อต้องปรับหนาตั้งแต่ราว 3 ถึง 5 ซม. ขึ้นไป ช่างต้องขึงเอ็นหรือตั้งระดับเป็นไกด์ ใช้เวลาแห้งนาน
  • ปูนปรับระดับสำเร็จรูป (self-leveling) ใช้กับงานที่ไม่หนามาก ไม่เกินราว 1 ถึง 3 ซม. เนื้อปูนไหลปรับตัวเอง

ซิก้าและไทย สุง เตือนตรงกันว่าไม่ควรปูแบบซาลาเปา คือโปะปูนกาวกลางแผ่นเพื่อแก้พื้นไม่เรียบ เพราะทำให้เกิดโพรงใต้แผ่น กระเบื้องยึดเกาะไม่เต็มแผ่น แตกและหลุดร่อนง่าย ไทย สุง ยังเล่าว่ากระเบื้องแผ่นใหญ่ เช่น 60 x 60 ซม. ขึ้นไป ไวต่อพื้นไม่เรียบมากกว่า จึงต้องปรับระดับให้แม่นขึ้น ถ้ายังเลือกขนาดแผ่นไม่ได้ อ่านกระเบื้องพื้นขนาดไหนดี ก่อน

ช่างเทปูนปรับระดับพื้นก่อนปูกระเบื้อง

ขั้นที่ 5 ทาไพรเมอร์ แล้วรอให้พื้นแห้ง

ไทย สุง ระบุว่าก่อนเทปูนปรับระดับ โดยเฉพาะแบบสำเร็จรูป ต้องทาไพรเมอร์ก่อน เพราะไพรเมอร์ช่วยประสานพื้นเก่ากับปูนใหม่ และกันไม่ให้พื้นเดิมดูดน้ำจากปูนเร็วเกินไปจนแตก

ระยะรอแห้งที่แหล่งข้อมูลให้ไว้ ใช้เป็นกรอบเท่านั้น

กรณี ระยะรอ ที่มา
ซ่อมรอยร้าวก่อนปู อย่างน้อย 24 ชั่วโมง ซิก้า
พื้นที่เคยทำกันซึม เว้น 3 ถึง 7 วัน ซิก้า
ปูนปรับระดับสำเร็จรูป อาจใช้ 24 ถึง 48 ชั่วโมง ไทย สุง
ปูนทราย อาจใช้ 7 ถึง 14 วันหรือมากกว่า ไทย สุง
พื้นที่เทใหม่ อย่างน้อย 3 ถึง 4 สัปดาห์ ซิก้า

ไทย สุง เตือนว่าถ้าปูทับตอนพื้นยังไม่แห้งสนิท ความชื้นที่ระเหยขึ้นมาจะกระทบการยึดเกาะของปูนกาว ตัวเลขแต่ละกระป๋องและถุงต่างกัน ให้ถือค่าบนฉลากของวัสดุที่ซื้อเป็นหลัก

ขั้นที่ 6 ปูด้วยปูนกาวและเกรียงหวี

ขั้นนี้ซิก้าเขียนลำดับไว้ชัด

  1. ผสมปูนกาวกับน้ำตามอัตราส่วนบนบรรจุภัณฑ์ ใช้สว่านใบปั่นรอบต่ำ 3 ถึง 5 นาที แล้วพักราว 1 ถึง 3 นาทีก่อนใช้
  2. ตักปูนกาวลงพื้นและปาดด้วยเกรียงหวีเป็นแนวเดียวกัน จากนั้นปาดบาง ๆ ที่หลังกระเบื้องให้ทั่วเพื่อไม่ให้เกิดโพรง
  3. วางแผ่นแล้วเคาะเบา ๆ ด้วยค้อนยางให้ได้ระดับ ใช้ตัวคั่นร่องอย่างน้อย 1 ถึง 2 มม. และปรับแนวภายใน 15 ถึง 20 นาทีก่อนปูนกาวเริ่มแห้ง ซึ่งขึ้นกับสภาพอากาศ
  4. ไม่เติมน้ำเพิ่มลงในปูนกาวที่ผสมแล้ว และไม่นำกระเบื้องไปชุบน้ำ

ซิก้ายังแนะนำให้พรมน้ำที่พื้นก่อนปูเพื่อกันพื้นเดิมดูดน้ำจากปูนกาวมากเกินไป ข้อนี้อาจขัดกับเอกสารของปูนกาวบางยี่ห้อ ให้ทำตามถุงที่ใช้ รหัสบนถุงและวิธีเลือกอธิบายไว้ในเรื่องกาวปูกระเบื้อง

ขั้นที่ 7 ยาแนวและเปิดใช้งาน

รอประมาณ 24 ชั่วโมงหลังวางแผ่นจึงยาแนว ซิก้าแนะนำให้ทำความสะอาดร่องให้หมดเศษผงก่อน ปาดยาแนวให้เต็มร่องในแนวเฉียง เช็กส่วนเกินด้วยฟองน้ำหมาด ๆ แล้วทิ้งไว้อย่างน้อย 24 ชั่วโมงก่อนเปิดใช้พื้นที่ ถ้าเป็นพื้นที่เปียกชื้น เลือกยาแนวชนิดป้องกันเชื้อรา

ตัวอย่างลำดับเวลา ห้องหนึ่งที่ต้องปรับระดับด้วยปูนสำเร็จรูป

ตัวอย่างนี้ผมคำนวณจากระยะรอข้างต้น ไม่ใช่สถิติจริง และใช้ขอบล่างของแต่ละช่วง

  • วัน 1 ทำความสะอาด สกัดและซ่อมรอยร้าว
  • วัน 2 ทาไพรเมอร์และเทปูนปรับระดับ
  • วัน 4 ปูนปรับระดับแห้งตามกรอบ 24 ถึง 48 ชั่วโมง วางกระเบื้อง
  • วัน 5 ยาแนว
  • วัน 6 เดินได้เมื่อยาแนวครบ 24 ชั่วโมง

ถ้าห้องเป็นห้องน้ำ งานกันซึมและความลาดไปที่ท่อระบายต้องเพิ่มเข้ามา ไทย สุง ระบุว่าพื้นที่เปียกต้องทำสโลปไปที่ท่อระบายน้ำเพื่อป้องกันน้ำขัง รายละเอียดดูในวิธีปูกระเบื้องพื้นห้องน้ำ

ก่อนจ้างช่างถามสิ่งนี้

  • ช่างวัดความต่างระดับทั้งห้องแล้วหรือยัง และจะปรับด้วยวิธีไหน
  • รอยร้าวทุกเส้นถูกสกัดและซ่อมก่อน หรือจะปูทับเลย
  • ใช้ไพรเมอร์และปูนปรับระดับยี่ห้อไหน และดูระยะรอจากฉลากหรือเดาเอา
  • ปูด้วยปูนกาวและเกรียงหวี หรือปูแบบซาลาเปา
  • ถ้าปูแล้วเสียงกลวงหรือกระเบื้องหลุดใน 1 ปี ใครรับผิดชอบ และเขียนไว้ในใบเสนอราคาไหม

คำตอบข้อสุดท้ายผมแนะนำให้ขอเป็นลายลักษณ์อักษร เพราะโพรงใต้แผ่นและกระเบื้องหลุดมักปรากฏหลังงานเสร็จไปแล้ว ไม่ใช่ตอนส่งมอบ

คำถามที่พบบ่อย

ปูกระเบื้องทับพื้นปูนเก่าได้เลยไหม

ได้เมื่อพื้นผ่านการตรวจแล้วว่าสะอาด แข็งแรง ไม่หลุดล่อน ไม่ทรุด และไม่มีรอยร้าวที่ยังขยับ ถ้ามีคราบน้ำมัน สี หรือผิวขัดมัน ต้องขจัดหรือทำให้ผิวหยาบก่อน และถ้ามีรอยร้าวให้ซ่อมล่วงหน้า

ต้องทาไพรเมอร์ทุกครั้งไหม

ตามคำแนะนำของผู้ขายกระเบื้องรายหนึ่ง ต้องทาไพรเมอร์ก่อนเทปูนปรับระดับสำเร็จรูป ส่วนก่อนปาดปูนกาวบนพื้นที่ไม่ได้ปรับระดับ ให้ทำตามข้อมูลบนถุงปูนกาวที่ซื้อ ซึ่งแต่ละผลิตภัณฑ์กำหนดไม่เหมือนกัน

พื้นปูนเก่าร้าวเป็นเส้นเล็ก ๆ ปูได้ไหม

รอยร้าวที่ไม่ขยับและซ่อมได้ ผู้ผลิตแนะนำให้สกัดตามแนวรอยเป็นร่องตัววีแล้วฉาบด้วยปูนซ่อม แต่ถ้ารอยกว้างขึ้นเรื่อย ๆ หรือพื้นทรุดเป็นแอ่ง ให้วิศวกรหรือช่างที่มีประสบการณ์ตรวจก่อน เพราะเป็นเรื่องโครงสร้าง ไม่ใช่เรื่องผิวพื้น

แหล่งอ้างอิง

  1. ข้อควรรู้เกี่ยวกับการปูกระเบื้อง (เผยแพร่ 9 ตุลาคม 2566) | ซิก้า ประเทศไทย (Sika Thailand)
  2. ขั้นตอนสำคัญในการปรับระดับพื้นก่อนปูกระเบื้อง (เผยแพร่ 3 ตุลาคม 2568 อัปเดต 12 ธันวาคม 2568) | ไทย สุง (Thai Soung Tiles)

อ่านเรื่องอื่นในหมวดบ้านและการตกแต่ง

ข่าวสำคัญทันเวลา

ดูทั้งหมวดบ้านและการตกแต่ง