สรุปสั้นๆ
- วัย 20 คือช่วงที่การป้องกันได้ผลคุ้มที่สุด รูทีนหลักมีแค่ล้างหน้า มอยส์เจอไรเซอร์ และกันแดด SPF 30 ขึ้นไปทุกวัน
- AAD แนะนำให้ล้างหน้าวันละ 2 ครั้งและหลังเหงื่อออก ทากันแดดก่อนออกแดด 15 นาที และให้เวลาผลิตภัณฑ์ใหม่อย่างน้อย 30 วัน
- วิตามินซีใช้ตอนเช้าก่อนกันแดด เรตินอยด์ใช้ตอนกลางคืน 20 ถึง 30 นาทีหลังล้างหน้า เริ่มทีละตัว
- เมคอัพที่มี SPF ต้องเป็น SPF 30 ขึ้นไปและทาซ้ำทุก 2 ชั่วโมงเมื่ออยู่กลางแจ้ง ใช้แทนกันแดดเนื้อครีมไม่ได้ถ้าทาบาง
- นิสัยนอกขวดก็สำคัญ เช่น เลิกอาบแดด ไม่ขัดหน้าแรง ล้างเมคอัพก่อนนอน และจำกัดน้ำตาลไม่เกิน 6 ช้อนชาต่อวันตามคำแนะนำของ WHO
ผิวหน้าวัย 20 ยังผลิตคอลลาเจนได้ดีและฟื้นตัวเร็ว จึงไม่ต้องการสกินแคร์ซับซ้อน สิ่งที่วัยนี้ได้ประโยชน์มากที่สุดคือรากฐานที่ทำได้ทุกวัน ได้แก่ ล้างหน้าอย่างอ่อนโยน มอยส์เจอไรเซอร์ และกันแดด SPF 30 ขึ้นไป แล้วค่อยเติมสารออกฤทธิ์ทีละตัวเมื่อผิวพร้อม เช่น วิตามินซีตอนเช้าและเรตินอยด์ตอนกลางคืน นิสัยที่สร้างตอนนี้จะกำหนดว่าผิวตอนอายุ 35 หน้าตาเป็นอย่างไร
ผิววัย 20 เปลี่ยนไปจากวัยรุ่นยังไง
ช่วงอายุ 20 ถึง 29 ผิวอยู่ระหว่างกลาง ฮอร์โมนช่วงวัยรุ่นเริ่มนิ่ง แต่ยังไม่ถึงช่วงที่ผิวบางลงชัดเจน แต่ละคนเจอปัญหาไม่เหมือนกัน
| ช่วงอายุ | สิ่งที่คนส่วนใหญ่เจอ | จุดเน้น |
|---|---|---|
| 20 ถึง 24 | สิวยังขึ้นเป็นระยะ ผิวมันทีโซน | ล้างหน้าให้ถูก กันแดดไม่อุดตัน จัดการสิว |
| 25 ถึง 27 | รอยดำหลังสิวหายช้าลง ผิวหมองเมื่อนอนน้อย | กันแดดทุกวัน เริ่มวิตามินซีหรือไนอาซินาไมด์ |
| 28 ถึง 29 | เส้นบางๆ ตอนยิ้มเริ่มอยู่นานขึ้น | พิจารณาเรตินอยด์ตอนกลางคืน |
ตัวเลขในตารางเป็นภาพรวม ผิวที่โดนแดดมากหรือสูบบุหรี่จะเห็นการเปลี่ยนแปลงเร็วกว่านี้
ขั้นพื้นฐานสามขั้นที่ไม่ควรขาด
ล้างหน้า
AAD แนะนำให้ล้างหน้าวันละ 2 ครั้ง คือตอนเช้าและก่อนนอน และล้างเพิ่มหลังเหงื่อออกมาก ใช้คลีนเซอร์อ่อนโยน ใช้ปลายนิ้ว ไม่ขัดแรง วันที่ไม่ได้ทาอะไรหนักและผิวไม่มัน ตอนเช้าใช้น้ำเปล่าก็พอสำหรับบางคน
มอยส์เจอไรเซอร์
แม้ผิวมันก็ยังต้องการมอยส์เจอไรเซอร์ เลือกเนื้อตามสภาพผิว ผิวมันใช้เจล ผิวผสมใช้โลชั่น ผิวแห้งใช้ครีม ส่วนผสมพื้นฐานที่ใช้ได้กับคนส่วนใหญ่คือ กลีเซอรีน กรดไฮยาลูโรนิก และเซราไมด์
กันแดด
AAD แนะนำให้ใช้กันแดดแบบ broad-spectrum SPF 30 ขึ้นไป และกันน้ำ ทาก่อนออกแดดประมาณ 15 นาที ข้อมูลใน Sunscreen FAQs ของ AAD เพิ่มเติมว่าต้องทาซ้ำราวทุก 2 ชั่วโมงเมื่ออยู่กลางแจ้ง และหลังว่ายน้ำหรือเหงื่อออกมาก
สำหรับคนวัย 20 ในไทย กันแดดเป็นขั้นที่ให้ผลระยะยาวมากที่สุด แดดไทยแรงทั้งปี และรอยดำหลังสิวจะเข้มขึ้นและหายช้าลงถ้าโดนแดด ถ้ายังไม่มีกันแดดที่ชอบจนทาได้ทุกวัน ให้ใช้เวลากับขั้นนี้ก่อนซื้ออย่างอื่น
รายละเอียดการเรียงขั้นตอนตอนเช้าและเย็นแบบเข้าใจง่ายอยู่ใน สกินแคร์เช้าเย็น เรียงยังไง และถ้าเพิ่งเริ่มดูแลผิวจริงจังครั้งแรก เริ่มจาก ดูแลผิวหน้าสำหรับมือใหม่
สารออกฤทธิ์ เพิ่มเมื่อไหร่ และเพิ่มอะไรก่อน
เมื่อรากฐานสามขั้นทำได้สม่ำเสมออย่างน้อยหนึ่งเดือน ค่อยเพิ่มสารออกฤทธิ์ AAD แนะนำสองตัวที่เหมาะกับวัยนี้
วิตามินซีตอนเช้า ทาหลังล้างหน้าก่อนกันแดด แพทย์ผิวหนังที่ให้ข้อมูลกับ AAD ระบุว่ามีหลักฐานทางวิทยาศาสตร์ว่าวิตามินซีช่วยลดสัญญาณผิวเสื่อมตามวัยและจุดด่างดำ และควรเลือกสูตรที่ตรงกับปัญหาและสภาพผิว วิธีใช้ให้ไม่แสบและไม่เปลี่ยนสีเร็วอยู่ใน เซรั่มวิตามินซี ใช้ยังไง
เรตินอยด์ตอนกลางคืน AAD แนะนำให้ทาหลังล้างหน้าแล้วรอ 20 ถึง 30 นาที ถ้าผิวแห้ง ทามอยส์เจอไรเซอร์ก่อนแล้วจึงทาเรตินอยด์ AAD อธิบายว่าเรตินอยด์ช่วยเรื่องริ้วรอยเล็กๆ สิว จุดด่างดำ และผิวที่ไม่เรียบ ถ้าปัญหาหลักคือสีผิวไม่สม่ำเสมอหรือผิวหยาบ ให้มองหาคำว่า retinol บนฉลาก ส่วนเรตินอยด์สำหรับรักษาสิวอย่าง adapalene tretinoin และ tazarotene เป็นกลุ่มที่แพทย์สั่ง ในต่างประเทศ adapalene มีขายแบบไม่ต้องใช้ใบสั่งแพทย์ แต่ในไทยควรถามเภสัชกรหรือแพทย์ก่อนใช้ ขั้นตอนเริ่มใช้แบบค่อยเป็นค่อยไปอยู่ใน เรตินอลสำหรับมือใหม่
| สารออกฤทธิ์ | ใช้เมื่อไหร่ | เหมาะกับใคร | ข้อควรระวัง |
|---|---|---|---|
| วิตามินซี | เช้า ก่อนกันแดด | ผิวหมอง รอยดำหลังสิว | แสบในผิวบาง เปลี่ยนสีเมื่อเก็บไม่ดี |
| เรตินอยด์ | กลางคืน | สิวอุดตัน ริ้วรอยจากแดด | ลอกแดงช่วงแรก ใช้วันเว้นวันก่อน ทากันแดดทุกเช้า |
| ไนอาซินาไมด์ | เช้าหรือเย็น | ผิวมัน รูขุมขนกว้าง ผิวไม่สม่ำเสมอ | ความเข้มข้นสูงทำให้แดงในบางคน |
| BHA (ซาลิไซลิก) | เย็น สัปดาห์ละ 2 ถึง 3 ครั้ง | สิวอุดตัน ผิวมัน | ไม่ใช้คืนเดียวกับเรตินอยด์ในช่วงเริ่มต้น |
| AHA | เย็น สัปดาห์ละ 1 ถึง 2 ครั้ง | ผิวหยาบ หมอง | ทำให้ผิวไวต่อแดดมากขึ้น |
เพิ่มทีละตัว และให้เวลา
AAD ระบุว่าผลิตภัณฑ์ใหม่ควรได้เวลาอย่างน้อย 30 วันก่อนตัดสินว่าได้ผลหรือไม่ ถ้าเพิ่มสองตัวพร้อมกันแล้วผิวมีปัญหา จะไม่รู้เลยว่าตัวไหนเป็นต้นเหตุ
ก่อนใช้ทั้งหน้า ทดสอบตามแนวทางของ AAD คือทาผลิตภัณฑ์ขนาดเท่าเหรียญที่ข้อพับแขนหรือท้องแขนด้านใน วันละ 2 ครั้ง ติดต่อกัน 7 ถึง 10 วัน ถ้าไม่มีอาการแดง คัน หรือบวม ค่อยใช้บนหน้า
สิวในวัย 20 ไม่ได้แปลว่าทำอะไรผิด
สิวในผู้ใหญ่พบบ่อยกว่าที่หลายคนคิด โดยเฉพาะในผู้หญิงช่วงก่อนมีประจำเดือน สิวที่แนวกรามและคางมักสัมพันธ์กับฮอร์โมน ส่วนสิวที่หน้าผากมักสัมพันธ์กับผมหน้าม้า ผลิตภัณฑ์จัดแต่งผม หรือหมวก
สิ่งที่ช่วยได้คือการแยกว่าสิวขึ้นตรงไหน เมื่อไหร่ หลังเริ่มใช้อะไร แล้วแก้ทีละต้นเหตุ ถ้าอยากไล่หาสาเหตุอย่างเป็นระบบ ดูต่อได้ใน สิวขึ้นบ่อย เกิดจากอะไร
นิสัยนอกขวดที่ส่งผลกับผิว
แพทย์ผิวหนังที่ให้ข้อมูลกับ AAD ย้ำว่าผิวที่ดูดีต้องการมากกว่ารูทีนในห้องน้ำ เราสรุปนิสัยที่ AAD แนะนำ และเพิ่มอีกหนึ่งข้อที่เจอบ่อยในคนไทยวัยทำงาน
| นิสัย | ส่งผลกับผิวยังไง | ปรับยังไง |
|---|---|---|
| อาบแดดหรือใช้เตียงอาบแดด | ริ้วรอย จุดด่างดำ และมะเร็งผิวหนัง | หยุดทันที |
| ออกแดดโดยไม่ป้องกัน แม้แค่เดินหรือรอรถ | สะสมความเสียหายทุกวัน | หาที่ร่ม สวมเสื้อผ้าปกปิด หมวกปีกกว้าง แว่นกันแดดเลนส์ใหญ่ และทากันแดด |
| ขัดหน้าแรง | ผิวระคายเคือง จนทนผลิตภัณฑ์ที่มีประโยชน์ไม่ได้ | ล้างด้วยปลายนิ้ว ไม่ใช้สครับหยาบ |
| นอนทั้งเมคอัพ | ผิวดูแก่เร็วขึ้นและสิวขึ้น | ล้างเมคอัพก่อนนอนทุกคืน แม้จะเหนื่อย |
| ดื่มเครื่องดื่มหวานทุกวัน | แพทย์ผิวหนังแนะนำให้จำกัดน้ำตาล | WHO แนะนำไม่เกิน 6 ช้อนชา หรือราว 25 กรัมต่อวัน |
| ผลัดเซลล์ตามกระแสโซเชียล | เกราะผิวเสียหาย ผิวแสบ และแพ้ของที่เคยใช้ได้ | ใช้กรดผลัดเซลล์ไม่เกินที่ฉลากแนะนำ |
| แกะสิว | รอยดำ หลุมสิว | ใช้แผ่นแปะสิว ไม่บีบ |
เรื่องน้ำตาล แพทย์ผิวหนังใน AAD ยกตัวอย่างว่ากาแฟเย็นใส่น้ำตาลหนึ่งแก้วมีน้ำตาลได้ถึง 15 ช้อนชา ชานมและกาแฟเย็นแบบไทยที่สั่งหวานปกติก็อยู่ในกลุ่มเดียวกัน การสั่งหวานน้อยหรือไม่หวานเป็นวิธีที่ทำได้ง่ายที่สุดสำหรับคนที่ดื่มทุกวัน
เรื่องแว่นกันแดด แพทย์ผิวหนังใน AAD แนะนำให้ใช้เลนส์ขนาดใหญ่ เพราะช่วยปกป้องผิวบางรอบดวงตา ซึ่งเป็นจุดที่หลายคนเริ่มเห็นเส้นริ้วรอยในวัย 30
หลัก ACT ปรับได้ สม่ำเสมอ และตรงกับตัวเอง
แพทย์ผิวหนังในบทความของ AAD ใช้คำย่อ ACT ช่วยจำวิธีคิดเรื่องรูทีน
- Adjustable ปรับได้ รูทีนต้องเปลี่ยนตามฤดูและอายุ เช่น เพิ่มมอยส์เจอไรเซอร์ช่วงอากาศแห้ง และถ้าผลิตภัณฑ์ไหนทำให้ระคายเคือง ให้หยุดทันที
- Consistent สม่ำเสมอ ใช้ต่อเนื่องอย่างน้อย 30 วันก่อนตัดสิน การเปลี่ยนตัวใหม่บ่อยตามกระแสทำให้ไม่เห็นผล และบางครั้งได้แค่ผิวที่ระคายเคือง
- Tailored ตรงกับตัวเอง เลือกคลีนเซอร์และกันแดดตามสภาพผิว เช่น ผิวเป็นสิวใช้คลีนเซอร์อ่อนที่ล้างความมันได้ ผิวแห้งใช้คลีนเซอร์ให้ความชุ่มชื้น ผิวสีเข้มเลือกกันแดดมีสีเพื่อเลี่ยงคราบขาว
ถ้าผิวคุณเป็นแบบนี้ เริ่มจากตรงไหน
- ผิวมัน สิวขึ้นเรื่อยๆ ใช้คลีนเซอร์อ่อนวันละ 2 ครั้ง มอยส์เจอไรเซอร์เนื้อเจล กันแดด noncomedogenic แล้วเพิ่ม BHA หรือเรตินอยด์ตัวเดียว
- ผิวแห้ง แพ้ง่าย อยู่กับสามขั้นพื้นฐานให้นานพอ เลือกผลิตภัณฑ์ไม่มีน้ำหอม ถ้าจะเพิ่มสารออกฤทธิ์ เริ่มจากไนอาซินาไมด์ความเข้มข้นต่ำ
- ผิวปกติ อยากป้องกันระยะยาว กันแดดทุกวัน วิตามินซีตอนเช้า เรตินอยด์ตอนกลางคืนเมื่ออายุราวปลาย 20
- ทำงานกลางแจ้งหรือขับมอเตอร์ไซค์ทุกวัน เน้นกันแดดกันน้ำ ทาซ้ำ สวมหมวกและแขนเสื้อ
- งบจำกัด ใช้งบส่วนใหญ่กับกันแดด คลีนเซอร์และมอยส์เจอไรเซอร์ราคาย่อมเยาที่ไม่มีน้ำหอมก็ทำหน้าที่ได้ดี
รูทีนตัวอย่างวัย 20
| ช่วงเริ่มต้น 1 เดือนแรก | หลังผิวคุ้นแล้ว | |
|---|---|---|
| เช้า | ล้างหน้า, มอยส์เจอไรเซอร์, กันแดด | ล้างหน้า, วิตามินซี, มอยส์เจอไรเซอร์, กันแดด |
| เย็น | ล้างเมคอัพและกันแดด, ล้างหน้า, มอยส์เจอไรเซอร์ | ล้างเมคอัพและกันแดด, ล้างหน้า, รอ 20 ถึง 30 นาที, เรตินอยด์วันเว้นวัน, มอยส์เจอไรเซอร์ |
| สัปดาห์ละครั้ง | ไม่ต้องเพิ่ม | BHA หรือมาสก์ ในคืนที่ไม่ใช้เรตินอยด์ |
รูทีนนี้ไม่ได้ต้องใช้ผลิตภัณฑ์หลายขวด สามถึงห้าตัวก็พอ ส่วนที่ต้องลงทุนจริงคือความสม่ำเสมอ ผิววัย 20 ตอบสนองกับการดูแลที่ต่อเนื่องได้ดีกว่าการเปลี่ยนผลิตภัณฑ์ตามกระแสทุกเดือน
คำถามที่พบบ่อย
อายุ 20 ต้นๆ ใช้ครีมลดริ้วรอยเร็วไปไหม
ครีมที่ขายว่าลดริ้วรอยส่วนใหญ่มีส่วนผสมอย่างเปปไทด์ ไนอาซินาไมด์ หรือเรตินอล ซึ่งใช้ได้ทุกวัย สิ่งที่ป้องกันริ้วรอยได้ชัดที่สุดในวัยนี้ยังเป็นกันแดดทุกวัน ใช้งบไปที่กันแดดที่ชอบจนทาได้ทุกวันก่อน
ต้องใช้อายครีมไหม
ไม่จำเป็น มอยส์เจอไรเซอร์และกันแดดที่ใช้ทั้งหน้าทารอบดวงตาได้ถ้าไม่แสบตา อายครีมเหมาะกับคนที่รอบดวงตาแห้งหรือแพ้ผลิตภัณฑ์ตัวหลักเมื่อทาใกล้ตา
ผิวยังมีสิวอยู่ ใช้เรตินอยด์ได้ไหม
เรตินอยด์บางตัวเป็นยารักษาสิวโดยตรง ถ้าสิวอักเสบหลายเม็ดหรือเป็นตุ่มใต้ผิว ควรพบแพทย์ผิวหนังเพื่อเลือกยาและความแรงที่เหมาะ อย่าซ้อนเรตินอลหลายตัวเพื่อเร่งผล
ต้องใช้สกินแคร์หลายขั้นแบบเกาหลีไหม
ไม่ต้อง ถ้าผิวไม่มีปัญหาเฉพาะ สามขั้นพื้นฐานบวกสารออกฤทธิ์หนึ่งถึงสองตัวก็เพียงพอ การเพิ่มขั้นมากขึ้นเพิ่มโอกาสระคายเคืองและทำให้หาตัวการยากเมื่อผิวมีปัญหา
ถ้าใช้ของใหม่แล้วสิวขึ้น ควรหยุดทันทีไหม
ถ้าแสบ แดง คัน หรือบวม ให้หยุดทันที ถ้าเป็นสิวเม็ดเล็กๆ หลังเริ่มเรตินอยด์หรือกรดผลัดเซลล์ บางครั้งเป็นช่วงปรับตัว แต่ถ้าสิวขึ้นในจุดที่ไม่เคยขึ้น หรือไม่ดีขึ้นหลังหลายสัปดาห์ ให้หยุดแล้วปรึกษาแพทย์
แหล่งอ้างอิง
- Dermatologist-recommended skin care for your 20s | American Academy of Dermatology (AAD)
- How to test skin care products | American Academy of Dermatology (AAD)
- Sunscreen FAQs | American Academy of Dermatology (AAD)
